Backup — ma’lumot yo‘qolishi, buzilishi yoki noto‘g‘ri o‘zgartirilishidan keyin tiklash uchun saqlanadigan alohida nusxadir. Backup tizimning uzluksiz ishlash nusxasi bilan aynan bir tushuncha emas: replikatsiya asosiy ma’lumotdagi xatoni ikkinchi tugunga ham tez ko‘chirishi mumkin, backup esa avvalgi holatga qaytish imkonini saqlaydi.
Nusxa turlari
Full backup tanlangan ma’lumotning to‘liq nusxasini oladi. Tiklash sodda, ammo saqlash hajmi va yaratish vaqti katta bo‘lishi mumkin. Incremental backup oxirgi backupdan keyingi o‘zgarishlarni saqlaydi; joy tejaladi, tiklashda esa bir nechta zanjir kerak bo‘ladi. Differential backup oxirgi to‘liq nusxadan keyingi barcha o‘zgarishni saqlaydi.
Snapshot ma’lum vaqtdagi disk yoki fayl tizimi holatini tez belgilaydi. Copy-on-write mexanizmi o‘zgargan bloklarni ajratib boradi. Snapshot o‘sha qurilma yoki boshqaruv domenida qolsa, mustaqil backup hisoblanmasligi mumkin, chunki umumiy nosozlik ikkala holatga ham ta’sir qiladi.
Tiklash ko‘rsatkichlari
Recovery Point Objective — qanchagacha ma’lumot yo‘qotilishi qabul qilinishini bildiradi. Masalan, RPO 15 daqiqa bo‘lsa, nusxa olish yoki log uzatish shu oraliqqa mos tashkil etiladi. Recovery Time Objective esa xizmatni qancha vaqtda qayta ishga tushirish kerakligini belgilaydi.
Bu ko‘rsatkichlar backup chastotasi, saqlash texnologiyasi va tiklash avtomatizatsiyasiga ta’sir qiladi. Faqat nusxa yaratish tezligini o‘lchash yetarli emas; tiklashning amaliy davomiyligi ham sinovdan o‘tkaziladi.
Izchillik
Ishlayotgan ma’lumotlar bazasining fayllarini oddiy ko‘chirish tranzaksiyalar orasidagi nomuvofiq holatni saqlashi mumkin. Database-aware backup, transaction log yoki qisqa quiesce jarayoni izchil nusxa yaratadi. Bir nechta xizmat umumiy operatsiyani saqlasa, ularning tiklanish nuqtalari ham o‘zaro mos bo‘lishi kerak.
Saqlash va himoya
3-2-1 qoidasi ma’lumotning uch nusxasi, ikki turdagi vosita va kamida bitta boshqa joydagi nusxani ifodalaydi. Zamonaviy muhitda off-site nusxa boshqa hisob yoki regionda saqlanishi mumkin. Immutable yoki write-once saqlash ransomware hujumida backupning o‘zgartirilishini qiyinlashtiradi.
Backup tarkibida maxfiy ma’lumot bo‘lsa, u uzatishda va saqlashda shifrlanadi. Kalit backup bilan bir joyda himoyasiz saqlansa, shifrlashning foydasi kamayadi. Ruxsatlar, audit va saqlash muddati ma’lumot tasnifiga mos belgilanadi.
Tekshirish
Backup dasturi “muvaffaqiyatli” degan yozuv qaytargani tiklanish kafolati emas. Fayl checksumlari, katalog tarkibi va davriy restore testlari nusxaning yaroqliligini ko‘rsatadi. Testda kerakli kalit, dastur versiyasi, konfiguratsiya va tiklash hujjati ham mavjudligi tekshiriladi.
Saqlash muddati va nusxalar zanjiri
Retention policy qaysi nusxa qancha saqlanishini belgilaydi. Kunlik nusxalar qisqa, oylik yoki yillik nusxalar uzoq muddat saqlanishi mumkin. Incremental zanjirdagi bitta buzilgan bo‘lak keyingi tiklashlarga ta’sir qilgani uchun zanjir yaxlitligi va full backup davri rejalashtiriladi. Deduplication bir xil bloklarni bitta nusxada saqlab joyni tejaydi, ammo katalog yoki dedup indeksi ham tiklanadigan infratuzilmaning bir qismidir. Backupni o‘chirish huquqi nusxa yaratish huquqidan ajratilsa, bitta buzilgan administrator hisobi barcha tarixni yo‘q qilish xavfi kamayadi.
Logik va fizik nusxa
Ma’lumotlar bazasining logik backupi jadval va yozuvlarni SQL yoki boshqa ko‘chma formatda chiqaradi. U boshqa versiya yoki tuzilishga ko‘chirishda qulay, lekin katta hajmda tiklash sekin bo‘lishi mumkin. Fizik backup storage sahifalari va transaction logni saqlab, ayni engine uchun tezroq tiklanadi. Ikkala usulning versiya mosligi, point-in-time recovery va schema obyektlarini qamrab olishi farq qiladi. Tanlov restore talabiga asoslanadi.
Bog‘liq tushunchalar
restore, snapshot, replication, RPO, RTO, disaster recovery, immutable storage