Control Word — apparat bloki yoki protsessor holatini boshqaruvchi bir nechta bit maydonlarini bitta qiymatda birlashtirgan so‘z. Har bit yoki bitlar guruhi amal turi, manba tanlovi, rejim, ruxsat yoki holat parametrini bildiradi. Termin mikroarxitektura, qurilma registrlari va floating-point muhitida turli aniq mazmunda ishlatiladi.
Bit maydonlari
Nazorat so‘zi odatda hujjatlashtirilgan bit xaritasiga ega. Masalan, past ikki bit rounding mode, keyingi bit istisno maskasi, boshqa maydon esa aniqlik rejimini tanlashi mumkin. Rezerv qilingan bitlarga belgilangan qiymat yozish talab qilinadi; ularni tasodifiy bir qilish kelajakdagi apparatda noma’lum funksiyani yoqishi mumkin.
Bit maydonini yangilashda read-modify-write ishlatiladi:
new = (old & ~MASK) | ((value << SHIFT) & MASK)
Bu boshqa maydonlarni saqlaydi. Biroq registr o‘qilganda yon ta’sir bersa yoki boshqa oqim ham yangilasa, oddiy ketma-ketlik xavfsiz emas. Set/clear registrlari yoki atomik bit amali kerak bo‘lishi mumkin.
Mikroprogrammadagi ma’no
Microprogrammed Control ichida control word bir takt davomida datapath’ga beriladigan signallar to‘plamidir. U qaysi registr shina manbasi bo‘lishini, ALU qanday amal bajarishini, natija qayerga yozilishini va keyingi mikroko‘rsatma manzilini belgilaydi. Keng horizontal so‘z ko‘p signalni bevosita boshqaradi; tor vertical so‘z esa maydonlarni qo‘shimcha dekodlash orqali siqadi.
Har bir signal kombinatsiyasi xavfsiz emas. Ikki manbani bir vaqtda bitta shina uchun yoqish elektr to‘qnashuvi, registr yozuvini noto‘g‘ri vaqtda faollashtirish esa holat buzilishiga olib kelishi mumkin. Microassembler ruxsat etilmagan kombinatsiyalarni tekshiradi.
Dasturga ko‘rinadigan so‘z
Floating-point control word yaxlitlash rejimi va qaysi istisnolar trap berishini boshqarishi mumkin. Funksiya uni vaqtincha o‘zgartirsa, chiqishning barcha yo‘lida eski qiymatni tiklashi zarur. Aks holda uzoqdagi kod kutilmagan rejimda hisoblaydi.
Qurilma control register’i ishga tushirish, interruptni yoqish va uzatish rejimini bitta so‘zda jamlashi mumkin. Yozuvlar tartibi va ayrim bitlarning write-one-to-clear kabi maxsus semantikasi qurilma hujjatidan olinadi. Oddiy xotira o‘zgaruvchisi kabi taxmin qilish xato.
Dizayn va diagnostika
Control word qiymatini jurnalga yozish apparat holatini tahlil qilishga yordam beradi, ammo raqamning o‘zi yetarli emas. Versiya va bit xaritasi bilan dekodlangan maydonlar ko‘rsatiladi. Turli chip reviziyalarida bir bitning ma’nosi o‘zgarishi mumkin.
Nazorat so‘zi buyruqning operand ma’lumoti emas, tizim qanday ishlashini belgilovchi meta-holatdir. Shu sabab unga yozish ko‘pincha imtiyoz, to‘siq yoki ketma-ketlik talabi bilan himoyalanadi.
Saqlash va kontekst
Operatsion tizim oqimlar orasida control word kabi protsessor muhitini almashtirishi kerak. Floating-point holat lazy yoki eager usulda saqlanishi mumkin; bir oqimning rounding mode’i boshqasiga sizib o‘tmasligi shart. Signal handler rejimni vaqtincha o‘zgartirsa, qaytishda uzilgan kodning avvalgi qiymati tiklanadi.
Control word uchun “reset qiymati” har doim dastur kutgan siyosat emas. Firmware, bootloader va yadro uni ketma-ket sozlashi mumkin. Drayver faqat o‘ziga tegishli maydonni yangilab, boshqa qatlam o‘rnatgan bitlarni saqlaydi. Versiyalararo hujjatda reserved, read-only va write-one semantikalari alohida ko‘rsatiladi.
Ko‘p baytli control word’ni qurilmaga yozishda endianness va bus kengligi muhim. Qurilma ikki yarim yozuv orasida holatni qabul qilsa, vaqtincha noto‘g‘ri konfiguratsiya yuz beradi; maxsus latch yoki belgilangan yozish tartibi ishlatiladi.
Bog‘liq tushunchalar
control register, bit field, microinstruction, datapath, rounding mode, microprogrammed control