GTK (GIMP Toolkit) — dastlab GIMP rasm muharriri uchun yaratilgan, C dasturlash tilida yozilgan ochiq manbali GUI vositalar to’plami. U hozirda GNOME desktop muhitining texnik poydevori sifatida xizmat qiladi.
GIMP dasturi uchun yaratilishi
GTK 1990-yillar o’rtalarida GIMP (GNU Image Manipulation Program) rasm muharriri ishlab chiquvchilari tomonidan, o’sha davrda mavjud proprietar GUI kutubxonalariga bepul, ochiq manbali muqobil sifatida yaratilgan. Nomdagi “GIMP” so’zi loyihaning kelib chiqishini eslatib turadi, garchi vosita endi GIMP’dan ancha kengroq qo’llaniladi.
GNOME desktop muhiti bilan bog’liqligi
GTK GNOME — Linux‘dagi eng mashhur desktop muhitlaridan biri — ning asosiy texnik poydevori hisoblanadi. GNOME’ga tegishli deyarli barcha dasturlar (fayl menejeri, matn muharriri, sozlamalar) GTK yordamida yaraladi.
C tilida yozilishi
GTK C tilida yozilgan bo’lib, bu tanlov kutubxonani C++ asosidagi Qt‘dan farqli qiladi. Obyektga yo’naltirilgan dasturlash imkoniyatlarini C tilida amalga oshirish uchun GTK o’zining “GObject” nomli maxsus obyekt tizimidan foydalanadi.
Qt bilan raqobat
GTK va Qt Linux dunyosidagi ikkita asosiy GUI freymvork hisoblanadi — GTK GNOME bilan, Qt esa KDE bilan bog’liq. Ikkalasi ham o’xshash vazifani bajarsa-da, ular turli dasturlash falsafasi va vizual uslubga ega, bu esa Linux distributivlarida ikki xil “ekotizim” shakllanishiga olib kelgan.
Turli tillarga bog’lanish imkoniyati
GTK’ning o’zi C tilida yozilgan bo’lsa-da, u ko’plab boshqa dasturlash tillari (Python, JavaScript, Rust) uchun rasmiy “binding“larga ega, bu esa dasturchilarga o’zlariga qulay tilda GTK asosidagi interfeys yaratish imkonini beradi.