jQuery — Jon Rezig tomonidan 2006-yilda taqdim etilgan JavaScript kutubxonasi bo’lib, u DOM bilan ishlash, hodisalarni boshqarish va AJAX so’rovlarini soddalashtirishga qaratilgan. Kutubxonaning rasmiy shiori — “Write less, do more” (Kamroq yoz, ko’proq bajar).
Yaratilish sababi
2000-yillar o’rtalarida turli brauzerlar (Internet Explorer, Firefox, Safari) DOM bilan ishlash uchun bir-biridan farqli API‘larni taqdim etardi, bu esa dasturchilarni har bir brauzer uchun alohida kod yozishga majbur qilardi. jQuery ushbu farqlarni yagona, izchil interfeys ortida yashirib, “yoz bir marta, ishlat barcha brauzerlarda” tamoyilini amalga oshirdi.
DOM bilan ishlashni soddalashtirish
jQuery $ belgisi orqali chaqiriladigan qisqa va ifodali sintaksisi bilan mashhur bo’ldi — masalan, $(".tugma").click(funksiya) kabi bitta qator kod HTML elementini tanlash va unga hodisa ulashni birlashtiradi. Bu, o’sha davrda uzun va takrorlanuvchi bo’lgan xom JavaScript kodiga nisbatan katta qulaylik yaratdi.
2000–2010 yillardagi hukmronlik
2010-yillar boshida jQuery shu qadar keng tarqalganki, u internetdagi millionlab veb-saytlarning katta qismida ishlatilgan va ko’plab dasturchilar uchun JavaScript‘ni o’rganishning amaliy standarti hisoblangan. Ko’plab boshqa kutubxonalar va pluginlar aynan jQuery ustiga qurilgan.
Zamonaviy freymvorklar davridagi o’rni
React, Vue va Angular kabi komponentlarga asoslangan freymvorklarning paydo bo’lishi bilan jQuery’ning yangi loyihalardagi qo’llanilishi sezilarli kamaydi, chunki bu freymvorklar interfeysni butunlay boshqacha, holatga asoslangan uslubda quradi. Bundan tashqari, zamonaviy brauzerlar endi jQuery hal qilgan ko’plab moslik muammolarini o’zi bartaraf etadi.
Hozirgi ahamiyati
Shunga qaramay, jQuery hamon millionlab eski veb-saytlarda, ayniqsa WordPress kabi CMS tizimlarida ishlaydi, chunki bu saytlarni to’liq qayta yozish amaliy jihatdan foydasiz hisoblanadi. Bu holat jQuery’ni yangi loyihalarda kamdan-kam tanlansada, internetning umumiy infratuzilmasida hamon muhim o’rin tutishini ta’minlaydi.
Bog’liq tushunchalar
DOM, JavaScript, Cross-browser compatibility, AJAX, WordPress, CSS selector, React