Keyboard (klaviatura) — kompyuterga matn va buyruqlarni kiritish uchun ishlatiladigan asosiy kiritish (input) qurilmasi. U mexanik yozuv mashinkalarining tarixiy merosidan kelib chiqib rivojlangan, ammo zamonaviy shaklda kompyuterlar bilan ishlash uchun moslashtirilgan.
QWERTY tartibining tarixi
Zamonaviy klaviaturalarning aksariyati “QWERTY” deb ataladigan tugmalar tartibiga ega, bu nom yuqori qatordagi birinchi olti harfdan kelib chiqadi. Bu tartib 1870-yillarda mexanik yozuv mashinkalarida tugmalarning bir-biriga tiqilib qolishini kamaytirish maqsadida yaratilgan, garchi zamonaviy elektron klaviaturalarda bu texnik muammo endi mavjud bo’lmasa-da, tartib odat tufayli saqlanib qolgan.
Mexanik va membranali klaviaturalar farqi
Mexanik klaviaturalarda har bir tugma o’zining alohida mexanik kalitiga (switch) ega bo’lib, bu aniq taktil sezgi va uzoq xizmat muddatini ta’minlaydi. Membranali klaviaturalar esa oddiyroq, tugma bosilganda yumshoq rezina qatlam orqali signal yuboradi — bu turdagi klaviaturalar odatda arzonroq, ammo kamroq aniq taktil sezgiga ega.
Signal uzatish printsipi
Tugma bosilganda, klaviatura ichidagi elektron sxema qaysi tugma bosilganini aniqlaydi va bu ma’lumotni kompyuterga USB, PS/2 yoki Bluetooth kabi interfeys orqali raqamli signal shaklida uzatadi. Kompyuterning operatsion tizimi bu signalni tegishli harf yoki buyruqqa aylantiradi.
Ergonomika va maxsus dizaynlar
Uzoq muddat klaviaturada ishlash bilan bog’liq bilak va qo’l muammolarining oldini olish uchun ergonomik klaviaturalar yaratilgan, ular qo’llarni tabiiyroq holatda ushlab turish uchun bo’lingan yoki egilgan shaklga ega. Bundan tashqari, o’yin uchun mo’ljallangan klaviaturalar tezroq javob berish vaqti va qo’shimcha dasturlanadigan tugmalarga ega bo’lishi mumkin.
Zamonaviy qo’shimcha funksiyalar
Zamonaviy klaviaturalar ko’pincha orqa yoritish (backlight), dasturlanadigan makroslar va multimedia boshqaruv tugmalari kabi qo’shimcha imkoniyatlarni taqdim etadi. Simsiz klaviaturalar Bluetooth yoki maxsus radio-signal orqali ulanib, ish stolini kabelsiz, tartibliroq qilish imkonini beradi.
Bog’liq tushunchalar
QWERTY, Input device, USB, Bluetooth, Mechanical switch, Ergonomika