Microsoft Windows — Microsoft kompaniyasi tomonidan 1985-yilda taqdim etilgan, dunyodagi eng keng tarqalgan shaxsiy kompyuter operatsion tizimi. U dastlab mustaqil operatsion tizim emas, balki mavjud MS-DOS ustiga qurilgan grafik qobiq sifatida boshlangan.
MS-DOS ustidagi qobiq sifatida boshlanishi
Windows’ning dastlabki versiyalari (1.0 dan 3.1 gacha) o’zi mustaqil operatsion tizim emas, balki matnli buyruq qatoriga asoslangan MS-DOS ustida ishlaydigan grafik interfeys qatlami edi. Bu davrda Windows haqiqiy ko’p vazifalilik (multitasking) yoki xotira himoyasini to’liq ta’minlay olmagan.
Windows NT yadrosiga o’tish
1993-yilda Microsoft mutlaqo yangi, noldan yaratilgan Windows NT yadrosini taqdim etdi, u haqiqiy ko’p vazifalilik, xotira himoyasi va yuqori barqarorlikni ta’minlagan. 2001-yilda chiqarilgan Windows XP bilan iste’molchi va korporativ Windows liniyalari birlashtirilib, barcha keyingi versiyalar (Vista, 7, 8, 10, 11) NT yadrosiga asoslangan.
Desktop bozoridagi hukmronligi
O’tgan asrning 90-yillaridan boshlab Windows shaxsiy kompyuterlar bozorida ustunlik qilib kelmoqda, bugungi kunda ham desktop kompyuterlarning katta qismida o’rnatilgan holda keladi. Bu ustunlik qisman Microsoft’ning uskuna ishlab chiqaruvchilari bilan erta tuzgan strategik shartnomalari tufayli shakllangan.
Backward compatibility falsafasi
Windows’ning muhim xususiyatlaridan biri — eski dasturlarning yangi versiyalarda ham ishlashini ta’minlashga qaratilgan kuchli e’tibor. Bu falsafa korporativ mijozlarga eski, ba’zan o’n yillar oldin yozilgan dasturlarni yangi Windows versiyalarida ham ishlatish imkonini beradi, ammo bu ba’zan tizim arxitekturasini murakkablashtiradi.
Zamonaviy Windows yo’nalishi
Windows 10 va 11 bilan Microsoft xizmat sifatida yangilanadigan (Windows as a Service) modelga o’tdi, unda katta versiya chiqarishlar o’rniga muntazam, bosqichma-bosqich yangilanishlar taqdim etiladi. Shuningdek, Windows Subsystem for Linux (WSL) kabi imkoniyatlar orqali Linux vositalarini to’g’ridan-to’g’ri Windows ichida ishlatish imkoniyati ham qo’shildi.
Bog’liq tushunchalar
Microsoft, MS-DOS, Windows NT, Grafik interfeys, macOS, Linux