Debian — Yan Merdok tomonidan 1993-yilda asos solingan, to’liq hamjamiyat tomonidan boshqariladigan Linux distributivi. U ko’plab boshqa mashhur distributivlar, jumladan Ubuntu‘ning texnik poydevori sifatida xizmat qiladi.
Ian Murdock tomonidan asos solinishi
Merdok Debian’ni “aniq va ochiq” tarzda ishlab chiqilgan distributiv sifatida yaratmoqchi bo’lgan, u davrdagi ko’plab tijorat distributivlaridan farqli o’laroq. Loyiha nomi Merdokning o’zi va o’sha paytdagi qiz do’sti (keyinchalik rafiqasi) Debra ismlarining birlashmasidan kelib chiqqan.
Hamjamiyat tomonidan boshqarilishi
Ko’pchilik boshqa yirik distributivlardan farqli o’laroq, Debian hech qanday kompaniyaga tegishli emas — uni butun dunyo bo’ylab minglab ko’ngilli dasturchi qo’llab-quvvatlaydi va boshqaradi. Loyiha o’zining rahbarini yillik saylovlar orqali tanlaydi, bu esa uni demokratik tarzda boshqariladigan yirik ochiq manba loyihalaridan biriga aylantiradi.
Barqarorlikka urg’u
Debian’ning “Stable” (Barqaror) filiali yangi imkoniyatlar tezligidan ko’ra ishonchlilik va barqarorlikka ustuvorlik beradi — paketlar chiqarilishidan oldin uzoq muddat sinovdan o’tkaziladi. Bu yondashuv Debian’ni serverlar va muhim infratuzilma uchun ishonchli tanlovga aylantiradi, garchi bu paketlarning ba’zan eskiroq versiyalari taqdim etilishini anglatsa-da.
Debian ijtimoiy shartnomasi
Debian loyihasi “Debian Ijtimoiy Shartnomasi” deb ataladigan hujjatga amal qiladi, unda loyihaning erkin dasturiy ta’minotga sodiqligi va foydalanuvchilar oldidagi majburiyatlari rasman belgilangan. Bu hujjat, shuningdek, “erkin dasturiy ta’minot” ta’rifini belgilaydigan “Debian Erkin Dasturiy Ta’minot Yo’riqnomasi”ning ham asosi hisoblanadi.
Boshqa distributivlar uchun asos bo’lishi
Debian’ning barqaror paket boshqaruv tizimi (APT/dpkg) va keng paket omborxonasi uni ko’plab boshqa distributivlar, eng mashhuri Ubuntu, uchun poydevor qilib tanlashga sabab bo’lgan. Bu meros Debian’ning Linux ekotizimidagi ta’sirini asl foydalanuvchilar sonidan ancha kengroq qiladi.
Bog’liq tushunchalar
Linux, Ubuntu, Ian Murdock, Ochiq manba, Paket menejeri, APT