Ubuntu — janubiy afrikalik tadbirkor Mark Shattlvort tashkil etgan Canonical kompaniyasi tomonidan 2004-yilda taqdim etilgan Linux distributivi. U Debian loyihasi asosida qurilgan bo’lib, Linux‘ni oddiy foydalanuvchilar uchun ham qulay qilishni maqsad qilgan.
Debian asosida qurilishi
Ubuntu Debian‘ning barqaror paket tizimi va infratuzilmasidan foydalanadi, ammo unga muntazam, oldindan belgilangan chiqarish jadvali (har olti oyda) va yanada foydalanuvchiga qulay sozlamalarni qo’shadi. Bu yondashuv Debian‘ning texnik ishonchliligini Ubuntu’ning tezkorroq yangilanish tsikli bilan birlashtiradi.
Mark Shuttleworth va Canonical
Shattlvort, kosmosga sayohat qilgan birinchi afrikalik sifatida ham tanilgan tadbirkor, o’zining internet xavfsizligi kompaniyasini sotishdan olgan mablag’ni Linux‘ni oddiy iste’molchilar uchun ham qulay qilish g’oyasiga sarmoya sifatida yo’naltirdi. Canonical kompaniyasi Ubuntu’ning rivojlanishi va tijorat qo’llab-quvvatlashini boshqaradi.
Nomi va falsafasi
“Ubuntu” so’zi janubiy afrika Zulu va Xosa tillaridan olingan bo’lib, taxminan “insonparvarlik boshqalarga nisbatan” yoki “men boshqalar orqali mavjudman” degan ma’noni anglatadi. Bu falsafa loyihaning ochiqlik, hamjamiylik va bepul tarqatish tamoyillarini aks ettiradi.
Foydalanuvchiga qulaylik falsafasi
Ubuntu paydo bo’lgan davrda ko’plab Linux distributivlari asosan texnik bilimga ega foydalanuvchilarga mo’ljallangan edi. Ubuntu grafik o’rnatuvchi, avtomatik uskuna aniqlash va sodda dastur markazi orqali Linux‘ni kompyuter mutaxassisi bo’lmagan foydalanuvchilar uchun ham amaliy tanlovga aylantirdi.
Server va bulutdagi o’rni
Desktop versiyasidan tashqari, Ubuntu Server bulutli infratuzilma sohasida, ayniqsa AWS va boshqa bulut provayderlarida eng ko’p ishlatiladigan Linux distributivlaridan biriga aylangan. Uning Docker konteynerlari uchun ham keng qo’llanilishi Ubuntu’ni zamonaviy DevOps infratuzilmasining muhim qismiga aylantirgan.
Bog’liq tushunchalar
Debian, Canonical, Linux, Mark Shuttleworth, Server, Bulutli hisoblash, Docker