Perl — Larri Uoll tomonidan 1987-yilda taqdim etilgan, dastlab matnli hisobotlarni qayta ishlash uchun yaratilgan dasturlash tili. Til nomi ba’zan “Practical Extraction and Report Language” iborasining qisqartmasi sifatida talqin qilinadi, garchi Uoll buni rasmiy ta’rif emas, keyinchalik o’ylab topilgan izoh sifatida tasvirlagan.
Yaratilish sababi
Uoll Unix tizim ma’muri sifatida ishlagan paytida turli log fayllar va matnli hisobotlarni tahlil qilish uchun sed, awk va shell skriptlarining imkoniyatlari yetarli emasligini sezgan. Perl aynan shu bo’shliqni to’ldirish — matn qayta ishlash, fayllar bilan ishlash va tizim boshqaruvi vazifalarini bitta kuchli tilda birlashtirish uchun yaratilgan.
Regular expression bilan integratsiya
Perl’ning eng mashhur xususiyati — muntazam ifodalar (regular expressions) tilning o’ziga chuqur singdirilgani. Boshqa ko’plab tillarda regex alohida kutubxona orqali qo’shilgan bo’lsa, Perl’da u sintaksisning ajralmas qismi hisoblanadi, bu esa matn qidirish va almashtirish amallarini bir necha belgi bilan ifodalash imkonini beradi.
1990-yillardagi veb-dagi o’rni
Internetning dastlabki yillarida Perl CGI (Common Gateway Interface) skriptlari orqali dinamik veb-sahifalar yaratishning asosiy vositasi bo’lgan. Ko’plab birinchi avlod veb-saytlari, jumladan mashhur onlayn xizmatlarning ilk versiyalari, aynan Perl CGI skriptlari asosida ishlagan.
CPAN ekotizimi
Comprehensive Perl Archive Network (CPAN) — Perl uchun yuz minglab tayyor modullarni o’z ichiga olgan markazlashgan omborxona bo’lib, u ko’p jihatdan zamonaviy paket menejerlarining (masalan, npm yoki PyPI) ilhom manbai hisoblanadi. CPAN 1995-yilda yaratilgan bo’lib, o’sha davr uchun juda ilg’or yechim edi.
Hozirgi holati
Python va Ruby kabi tillarning ko’tarilishi bilan Perl’ning veb-ishlab chiqishdagi ulushi sezilarli kamaydi, ammo u hamon tizim ma’murlari va bioinformatika sohasida, ayniqsa mavjud eski (legacy) skriptlarni qo’llab-quvvatlashda faol qo’llaniladi. Perl’ning ba’zan “chiziqlar sho’rvasi” (line noise) deb tanqid qilinadigan zich sintaksisi ham yangi dasturchilar orasida mashhurligining pasayishiga sabab bo’lgan omillardan biri hisoblanadi.
Bog’liq tushunchalar
Regular expression, CGI, CPAN, Sysadmin, Matn qayta ishlash, Shell skript, Larry Wall