Data integrity — ma’lumotning hayot sikli davomida aniq, to‘liq, izchil va ruxsatsiz o‘zgarishdan himoyalangan bo‘lish xususiyati. U faqat security emas; schema constraint, transaction, checksum, audit va recovery jarayonlarini ham qamraydi.
Mantiqiy integrity
Type, check va unique constraint ruxsat etilgan qiymatlarni saqlaydi. Aniq semantika SQL mahsuloti, collation va transaction rejimiga bog‘liq. Referential integrity bog‘liq entitylar orasidagi aloqani himoya qiladi. Schema testi normal qiymat bilan birga NULL, duplicate va concurrent amalni qamraydi. Transaction bir nechta o‘zgarishni atomar birlik sifatida bajaradi. Bu qoida database engine tomonidan barcha yozuvchi clientlarga bir xil qo‘llanadi.
Fizik integrity
Checksum storage yoki transferdagi tasodifiy buzilishni aniqlaydi. Schema testi normal qiymat bilan birga NULL, duplicate va concurrent amalni qamraydi. ECC memory va replicated storage hardware xatosi riskini kamaytiradi. Bu qoida database engine tomonidan barcha yozuvchi clientlarga bir xil qo‘llanadi. Checksum mosligi data mazmuni biznes jihatdan to‘g‘ri ekanini kafolatlamaydi. Aniq semantika SQL mahsuloti, collation va transaction rejimiga bog‘liq.
O‘zgarish nazorati
Authentication va authorization kim o‘zgartira olishini cheklaydi. Bu qoida database engine tomonidan barcha yozuvchi clientlarga bir xil qo‘llanadi. Audit log kim, qachon va qaysi amalni bajarganini qayd etadi. Aniq semantika SQL mahsuloti, collation va transaction rejimiga bog‘liq. Digital signature origin va o‘zgarmaganlikni cryptographic tekshiradi. Schema testi normal qiymat bilan birga NULL, duplicate va concurrent amalni qamraydi.
Tekshiruv va tiklash
Backup restore testi nusxa haqiqatan o‘qilishini tasdiqlaydi. Aniq semantika SQL mahsuloti, collation va transaction rejimiga bog‘liq. Reconciliation mustaqil manbalar orasidagi farqni topadi. Schema testi normal qiymat bilan birga NULL, duplicate va concurrent amalni qamraydi. Repair authoritative manba va aniq conflict siyosatiga tayanadi. Bu qoida database engine tomonidan barcha yozuvchi clientlarga bir xil qo‘llanadi.
Schema boshqaruvi
Data integrity faqat ORM validationida qoldirilmaydi; invariant mos bo‘lsa database constraint yoki transaction bilan yakuniy qatlamda himoyalanadi. Constraint nomi migration, monitoring va API error mappingda barqaror identifikator bo‘lib xizmat qiladi. Mavjud data yangi qoidaga o‘tishdan oldin alohida audit qilinadi.
Katta jadvaldagi validation lock, IO va replication lagga ta’sir qilishi mumkin, shuning uchun bosqichli rollout tanlanadi. Failure test concurrent writerlar va rollbackni qamraydi. Data integrity buzilishi logda sensitive qiymatni ochmasdan, table, constraint va operation konteksti bilan qayd etiladi.
Chekka holatlar va dalillar
Nazoratli sinovda mantiqiy integrity bilan fizik integrity bir xil natija deb qaralmaydi. Bir qatlam muvaffaqiyatli ko‘rinsa ham keyingi qatlamdagi mapping, policy yoki data holati umumiy xizmatni buzishi mumkin. Shu sabab input, oraliq qaror va yakuniy output alohida log yoki metric bilan kuzatiladi. Bo‘sh qiymat, limitga yaqin hajm, duplicate operation, kechikkan javob va qisman nosoz dependency maxsus testlarda qamrab olinadi.
Data integrity uchun o‘zgarish nazorati hamda tekshiruv va tiklash bo‘yicha kutilgan invariantlar yoziladi. Database constraint, Checksum, Referential integrity va Transaction bilan integratsiya configuration yoki schema yangilanganda qayta tekshiriladi. Normal trafficdagi muvaffaqiyat recovery tayyorligini isbotlamaydi; rollback, rotation yoki rebuild amalda bajarilib ko‘riladi. Natija owner, versiya va source position bilan saqlansa, keyingi incidentda sababni taxmin bilan emas, tekshirilgan dalil orqali aniqlash mumkin.
Bog‘liq tushunchalar
Database constraint, Checksum, Referential integrity, Transaction, Audit log, Digital signature, Backup, Reconciliation