Pagination

Pagination — katta ma’lumotlar to‘plamini kichik sahifalar yoki bo‘laklarga ajratib uzatish va ko‘rsatish usuli. U database query, REST API, web sahifa, mobil ilova va qidiruv tizimlarida keng qo‘llanadi.

Pagination barcha recordlarni bir so‘rovda yuklash o‘rniga faqat kerakli qismini qaytaradi. Bu memory, network, database va UI yukini kamaytiradi.

Asosiy vazifa

Tasavvur qilinsa, database’da bir millionta yozuv mavjud.

Quyidagi so‘rov:

barcha yozuvlarni qaytarish

katta vaqt va xotira talab qiladi.

Pagination esa masalan har sahifada 20 ta record qaytaradi:

1-sahifa: 1–20
2-sahifa: 21–40
3-sahifa: 41–60

Page va page size

Oddiy pagination ikki parameterga ega:

page — sahifa raqami;
page_size yoki limit — sahifadagi elementlar soni.

Misol:

GET /articles?page=3&page_size=20

Bu 41–60 oralig‘idagi yozuvlarni qaytarishi mumkin.

Offset pagination

Offset pagination database’da:

SELECT *
FROM articles
ORDER BY id
LIMIT 20 OFFSET 40;

ko‘rinishida ishlaydi.

Formula:

offset = (page - 1) × page_size

Afzalliklari:

tushunarli;
aniq sahifaga o‘tish mumkin;
UI page raqamlari uchun qulay;
ko‘p database qo‘llaydi.

Offset pagination muammosi

Katta offsetda database ko‘p oldingi qatorni ko‘rib, keyin tashlab yuborishi mumkin.

Masalan:

OFFSET 500000

performance’ni pasaytiradi.

Bundan tashqari, foydalanuvchi sahifalar orasida yurganda yangi record qo‘shilsa yoki o‘chsa:

duplicate record;
recordni o‘tkazib yuborish;
sahifa siljishi

yuz berishi mumkin.

Cursor pagination

Cursor pagination keyingi sahifa qayerdan boshlanishini token bilan bildiradi.

Misol:

GET /articles?after=eyJpZCI6MTAwfQ==

Server cursor ichida oxirgi record keyini saqlaydi.

Database query:

SELECT *
FROM articles
WHERE id > 100
ORDER BY id
LIMIT 20;

ko‘rinishida bo‘lishi mumkin.

Cursor afzalliklari

katta datasetda tez;
yangi recordlar sabab sahifa kamroq siljiydi;
infinite scroll uchun qulay;
indexdan samarali foydalanadi;
offset hisoblash talab qilmaydi.

Kamchiligi — aniq 50-sahifaga bevosita o‘tish qiyin.

Keyset pagination

Keyset pagination cursor paginationning aniq database usuli.

Oxirgi recordning sort keylari keyingi query shartiga aylanadi.

Agar tartib:

created_at DESC, id DESC

bo‘lsa, cursor ikkala qiymatni saqlashi kerak.

Faqat created_at yetarli emas, chunki bir nechta record bir xil vaqtga ega bo‘lishi mumkin.

Barqaror tartib

Pagination uchun ORDER BY majburiy darajada muhim.

Tartib aniq bo‘lmasa database recordlarni istalgan ketma-ketlikda qaytarishi mumkin.

Barqaror tartib uchun unique tie-breaker qo‘shiladi:

ORDER BY created_at DESC, id DESC

Bu bir xil created_at qiymatidagi recordlar tartibini aniqlaydi.

Cursor tuzilishi

Cursor ichida quyidagilar bo‘lishi mumkin:

oxirgi ID;
sort key;
filter hash;
direction;
version;
expiration.

Cursor client tomonidan o‘zgartirilmasligi uchun:

imzo;
encryption;
server-side state

ishlatilishi mumkin.

Base64 cursorni xavfsiz qilmaydi, faqat text formatga aylantiradi.

Forward va backward pagination

API:

after;
before;
first;
last

parameterlarini qo‘llashi mumkin.

Backward pagination uchun sort va comparison operatorlari to‘g‘ri teskari qilinadi.

Natija clientga kerakli original tartibda qaytariladi.

Total count

UI ko‘pincha umumiy elementlar sonini ko‘rsatadi.

Jami: 1 245 ta

Buning uchun alohida COUNT(*) query kerak bo‘lishi mumkin.

Katta va murakkab filterda count qimmat.

Alternativalar:

approximate count;
total countni umuman bermaslik;
faqat has_next;
cache;
asynchronous count.

API metadata

Pagination javobi:

{
  "items": [...],
  "next_cursor": "...",
  "has_next": true
}

yoki:

{
  "items": [...],
  "page": 3,
  "page_size": 20,
  "total": 245
}

ko‘rinishida bo‘lishi mumkin.

Metadata client navigatsiyasini boshqaradi.

Page size limiti

Client page_size=1000000 yuborib serverni yuklamasligi kerak.

API:

default size;
maksimal size;
minimal size;
role bo‘yicha limit

belgilaydi.

Juda kichik sahifa ko‘p network request, juda katta sahifa katta latency va memory sarfi beradi.

Filter va pagination

Cursor ma’lum filter va sort bilan bog‘lanadi.

Masalan:

status=active
sort=created_at

Keyingi requestda filter o‘zgarsa eski cursor yaroqsiz bo‘lishi mumkin.

Server cursor ichidagi filter hashni tekshiradi yoki clientga xato qaytaradi.

Search engine

Qidiruv tizimlarida chuqur pagination qimmat bo‘lishi mumkin.

from + size oshgani sari ko‘p shard katta oraliq natija saqlaydi.

Alternativalar:

search_after;
scroll;
point-in-time snapshot;
cursor.

Har usul real-time search va batch export uchun boshqa maqsadga ega.

Infinite scroll

Mobil va web UI keyingi sahifani scroll oxirida yuklaydi.

Talablar:

duplicate elementni birlashtirish;
loading state;
error retry;
scroll holatini saqlash;
accessibility;
end-of-list belgisi.

Infinite scroll aniq recordga qaytishni qiyinlashtirishi mumkin.

Snapshot consistency

Pagination davomida dataset o‘zgarishi mumkin.

Kuchli consistency uchun:

transaction snapshot;
point-in-time ID;
version;
fixed cutoff time

ishlatiladi.

Masalan, birinchi requestda created_at <= snapshot_time sharti belgilanadi va keyingi sahifalarda saqlanadi.

Noto‘g‘ri sahifa qiymatlari

API manfiy sahifa, nol page size yoki maksimal limitdan katta qiymatlarni rad etadi yoki standart qiymatga keltiradi. Sahifa raqami integer sifatida parse qilinadi. Noto‘g‘ri parameter database query’ga bevosita uzatilmaydi.

Cache

Offset pagination javobi URL parameterlari bo‘yicha cache qilinishi mumkin. Cursor vaqtga bog‘liq yoki imzolangan bo‘lsa cache key cursorni ham qamrab oladi. Dataset tez o‘zgarsa eski sahifa javobi qisqa TTL bilan saqlanadi.

Bog‘liq tushunchalar

Offset pagination, Cursor pagination, Keyset pagination, Page size, Limit, Offset, Cursor, Infinite scroll, Stable ordering, Database index