ASP.NET — Microsoft tomonidan 2002-yilda .NET platformasining bir qismi sifatida taqdim etilgan, veb-ilovalar va API‘lar yaratishga mo’ljallangan freymvork. Uning zamonaviy versiyasi ASP.NET Core 2016-yilda chiqarilib, avvalgi versiyalardan farqli o’laroq to’liq qayta yozilgan va platformalararo ishlaydi.
ASP.NET Core’gacha bo’lgan tarix
Dastlabki ASP.NET faqat Windows va Internet Information Services (IIS) veb-serveriga bog’liq bo’lib, yopiq manbali .NET Framework ustida ishlagan. Bu holat freymvorkni Linux serverlarida keng qo’llanilayotgan bulutli infratuzilma davrida kamroq raqobatbardosh qilgan.
Cross-platform bo’lishi
ASP.NET Core .NET Core (hozirgi .NET) platformasi ustida qurilgan bo’lib, Windows, Linux va macOS‘da bir xilda ishlay oladi hamda Kestrel deb ataladigan o’rnatilgan veb-serverga ega. Bu o’zgarish Microsoft’ning ochiq manba va platformalararo strategiyaga o’tishining muhim qismi bo’lgan.
MVC va Razor Pages
ASP.NET Core ikkita asosiy veb-ilova yaratish uslubini taklif qiladi: Model-View-Controller (MVC) arxitekturasi murakkab, ko’p sahifali ilovalar uchun, Razor Pages esa oddiyroq, sahifaga yo’naltirilgan loyihalar uchun mos keladi. Razor shablon sintaksisi C# kodini HTML ichiga tabiiy tarzda joylashtirish imkonini beradi.
Yuqori samaradorlik ko’rsatkichlari
TechEmpower kabi mustaqil benchmark tashkilotlari o’tkazgan taqqoslashlarda ASP.NET Core ko’pincha Node.js, Django yoki Ruby on Rails kabi boshqa mashhur veb-freymvorklarga qaraganda so’rovlarni qayta ishlash tezligi bo’yicha yuqori natija ko’rsatadi — bu qisman CLR’ning optimallashtirilgan bajarilish jarayoni bilan bog’liq.
Qo’llanilish doirasi
ASP.NET Core korporativ veb-ilovalar, REST API‘lar va Blazor orqali hattoki brauzerda ishlaydigan C# frontend komponentlarini yaratishda qo’llaniladi. Til Microsoft ekotizimiga chuqur bog’langan tashkilotlarda, ayniqsa Azure bulut xizmatlari bilan integratsiyada, tabiiy tanlov hisoblanadi.
Bog’liq tushunchalar
.NET, C#, Microsoft, MVC, Razor, Kestrel, Blazor