IPv6 — Internet Protocolning 128 bitli manzillashdan foydalanadigan versiyasi. U IPv4 manzil maydonining cheklanganligini bartaraf etish va IP paketini qayta ishlashni soddalashtirish maqsadida ishlab chiqilgan. IPv6 manzili sakkizta 16 bitli o‘n oltilik guruh ko‘rinishida yoziladi: 2001:db8:0:0:0:0:0:1. Ketma-ket nol guruhlari bir marta :: bilan qisqartirilishi mumkin.
Manzil turlari
Global unicast internet bo‘ylab yo‘naltiriladigan manzildir. 2000::/3 global unicast maydonining asosiy qismidir. fe80::/10 link-local manzillar uchun ajratilgan; har IPv6 interfeys odatda shu turdagi manzilga ega. Link-local manzil faqat mahalliy segmentda ishlaydi va ko‘pincha router discovery hamda qo‘shnilar bilan aloqa uchun kerak bo‘ladi.
IPv6 broadcastdan foydalanmaydi. Bir nechta hostga yuborish uchun multicast, topologik jihatdan eng yaqin nusxaga yetkazish uchun anycast ishlatiladi. Loopback manzili ::1, ko‘rsatilmagan manzil esa :: ko‘rinishida yoziladi. Hujjatlardagi misollar uchun 2001:db8::/32 prefiksi ajratilgan.
Paket sarlavhasi
IPv6 asosiy sarlavhasi doim 40 bayt. Unda version, traffic class, flow label, payload length, next header, hop limit, manba va manzil adreslari mavjud. IPv4dagi header checksum olib tashlangan. Router fragmentatsiyasi ham yo‘q; paketni bo‘lish zarur bo‘lsa, buni manba host Fragment extension header orqali bajaradi.
Qo‘shimcha imkoniyatlar extension headerlar zanjiri bilan ifodalanadi. Next Header maydoni keyingi extension header yoki TCP, UDP, ICMPv6 kabi yuqori qatlam protokolini ko‘rsatadi. Juda uzun yoki noodatiy extension zanjirlari tarmoq qurilmalarida alohida xavfsizlik siyosatini talab qilishi mumkin.
Neighbor Discovery
IPv6 ARP o‘rniga ICMPv6 asosidagi Neighbor Discovery Protocol (NDP)dan foydalanadi. NDP qo‘shni link-layer manzilini aniqlash, routerlarni topish, prefiks ma’lumotini olish va manzil takrorlanmaganini tekshirish vazifalarini bajaradi. Router Advertisement xabari hostga prefiks, default router va boshqa tarmoq parametrlarini beradi.
SLAAC hostga e’lon qilingan prefiks asosida manzilni avtomatik shakllantirish imkonini beradi. DHCPv6 manzil yoki qo‘shimcha parametrlarni markaziy serverdan berishi mumkin. Tarmoq SLAAC, DHCPv6 yoki ularning birikmasidan foydalanadi.
IPv4 bilan birga ishlash
IPv4 va IPv6 bir-biriga to‘g‘ridan-to‘g‘ri mos paket formatlari emas. Dual stack qurilma ikkala protokolni bir vaqtda ishlatadi. Tunnel mexanizmlari bir protokol paketini boshqasining ichida tashishi mumkin. NAT64 va DNS64 IPv6-only clientga ayrim IPv4 xizmatlariga murojaat qilish imkonini beradi.
IPv6 katta manzil maydoni sababli odatiy manzil tarjimasiga ehtiyojni kamaytiradi, lekin firewall va kirish nazorati baribir zarur. Global manzilga ega bo‘lish xizmat avtomatik ravishda tashqaridan ochiq degani emas.
Privacy address
Interface identifier doim apparat MAC manzilidan olinishi shart emas. Stable yoki vaqtinchalik privacy address qurilmaning turli tarmoqlardagi faoliyatini bitta doimiy identifikator orqali kuzatishni qiyinlashtiradi. Host bir interfeysda link-local, stable global va vaqtinchalik global manzillarni bir vaqtda saqlashi mumkin. Source address selection qoidalari ma’lum ulanish uchun qaysi manzil ishlatilishini tanlaydi.
DNSdagi AAAA yozuvi hostning IPv6 manzilini beradi. Clientda IPv4 va IPv6 ikkalasi mavjud bo‘lsa, Happy Eyeballsga o‘xshash ulanish algoritmi sekin yoki ishlamaydigan yo‘l sababli katta kutishni kamaytiradi.
Bog‘liq tushunchalar
IPv4, ICMPv6, NDP, SLAAC, DHCPv6, extension header, dual stack