Native VLAN — IEEE 802.1Q trunk ulanishida tagsiz kelgan yoki tagsiz yuboriladigan Ethernet kadrlar bog‘lanadigan VLAN. Tushuncha asosan switch vendorlarining trunk konfiguratsiyasida qo‘llanadi. Trunkdagi boshqa VLANlar odatda 802.1Q tag bilan ajratiladi, native VLAN trafikida esa tag bo‘lmasligi mumkin. Ikki uchdagi native VLAN sozlamasi bir xil bo‘lishi zarur.
Trunkdagi xatti-harakat
Switch trunk portdan untagged kadr qabul qilsa, uni portning native VLANiga joylashtiradi. Native VLANga tegishli kadr trunkdan chiqayotganda platforma sozlamasiga ko‘ra tagsiz yuboriladi. Ayrim qurilmalar native VLANni ham taglash imkonini beradi; ikkala uch bu rejimni mos qo‘llashi kerak.
Masalan, birinchi switchda native VLAN 10, ikkinchisida VLAN 20 bo‘lsa, birinchi tomondan tagsiz yuborilgan VLAN 10 kadri ikkinchi switchda VLAN 20 sifatida qabul qilinadi. Bu native VLAN mismatch bo‘lib, noto‘g‘ri broadcast domeni, STP ogohlantirishi va xavfsizlik muammosi keltirishi mumkin.
Default VLAN bilan farqi
Native VLAN va default VLAN aynan bir tushuncha emas. Default VLAN qurilmaning dastlabki access portlari a’zo bo‘lgan VLAN yoki standart konfiguratsion qiymat bo‘lishi mumkin. Native VLAN esa trunkdagi untagged kadrlar semantikasini bildiradi. Ba’zi switchlarda ikkalasi dastlab VLAN 1 bo‘lgani sabab amalda aralashadi.
Management VLAN ham alohida tushuncha: switch boshqaruv IPsi joylashgan tarmoq. Uni native qilish shart emas. Voice VLAN access portda tagged ovoz va untagged data trafikini ajratishi mumkin, lekin trunk native VLAN siyosati bilan aynan bir mexanizm emas.
Xavfsizlik jihatlari
Native VLAN noto‘g‘ri sozlansa, VLAN hoppingning tarixiy double-tagging ssenariysiga sharoit yaratishi mumkin. Hujumchi tashqi tag sifatida access/native VLAN ID, ichki tag sifatida nishon VLANni qo‘yadi. Birinchi switch tashqi tagni olib tashlab trunkga yuborsa, keyingi switch ichki tagni qayta ishlashi mumkin. Topologiya va port konfiguratsiyasi bu hujumning ishlashiga ta’sir qiladi.
Trunklar faqat zarur VLANlarni allow qiladi, access port trunk muzokarasiga o‘tmaydi va foydalanilmagan portlar o‘chiriladi. Native VLAN uchun foydalanuvchi trafikidan foydalanilmaydigan alohida VLAN tanlash yoki native taglash siyosati qo‘llanishi mumkin. Bular autentifikatsiya o‘rnini bosmaydi.
Control protocol trafiklari
Ba’zi Layer 2 control protokollari oddiy VLAN data kadrlaridan boshqacha ishlov oladi. STP, CDP yoki LLDPning taglanishi vendor va protokolga bog‘liq. Native VLANni o‘zgartirish barcha control frame aynan shu VLANga ko‘chadi degani emas. Qurilma hujjatidagi reserved multicast va tunneling xatti-harakati hisobga olinadi.
Diagnostika
Trunkning operational mode, native VLAN, allowed VLAN va encapsulation holati ikki uchda tekshiriladi. Switch logi mismatchni ko‘rsatishi mumkin. Packet captureda tagsiz trafik borligi aniqlanadi, biroq NIC VLAN offload tagni capturedan olib tashlashi mumkin.
Tagsiz kadr qaysi VLANga tushganini MAC address table va ingress port counterlari ko‘rsatadi. Native VLAN mavjud bo‘lmasa yoki suspended bo‘lsa, untagged trafik tashlanishi mumkin.
Virtualizatsiya muhiti
Hypervisor virtual switch va fizik switch orasidagi uplinkda native VLAN talqini mos bo‘lishi kerak. Port group trafikni tagged chiqaradi deb sozlanib, fizik trunk uni native sifatida tagsiz kutsa, aloqa ishlamaydi yoki noto‘g‘ri VLANga tushadi. VM guest ichida VLAN tagging yoqilsa, virtual switch tagni saqlashga ruxsat berishi kerak. Cloud platformadagi “untagged network” atamasi ham provider implementatsiyasiga bog‘liq.
Bog‘liq tushunchalar
802.1Q, Trunk, VLAN, VLAN hopping, Access port, Management VLAN