Ring topology — tarmoq tugunlari yopiq halqa hosil qilib, har tugun odatda ikkita qo‘shni bilan bog‘lanadigan topologiya. Ma’lumot halqa bo‘ylab bir yoki ikki yo‘nalishda uzatiladi. Fizik kabel halqa shaklida bo‘lishi yoki mantiqiy forwarding yo‘li halqa sifatida tashkil etilishi mumkin.
Bir va ikki yo‘nalishli halqa
Unidirectional ring trafikni bitta yo‘nalishda aylantiradi. Bitta link uzilsa yo‘l uziladi, agar bypass yoki zaxira mexanizmi bo‘lmasa aloqa to‘xtaydi. Bidirectional yoki dual ring qarama-qarshi yo‘nalishdagi ikkinchi yo‘lni beradi va nosoz segmentni aylanib o‘tishi mumkin.
| Tuzilish | Xususiyat |
|---|---|
| Single ring | Kamroq link, bitta uzilishga sezgir |
| Dual counter-rotating ring | Himoya yo‘li va tez tiklanish |
| Logical ring | Fizik topologiya boshqa, forwarding halqa |
| Access ring | Abonentlarni aggregation nuqtalariga ulaydi |
Halqa to‘liq meshga qaraganda kam link talab qiladi. Biroq trafik ko‘p hopdan o‘tishi va ayrim segmentlarda jamlanishi mumkin.
Token asosidagi ishlash
Klassik Token Ring tarmog‘ida maxsus token halqa bo‘ylab yuradi. Faqat tokenni olgan station frame yuboradi, bu shared medium’da collision’ni oldini oladi va nazoratli access beradi. Qabul qiluvchi frame’ni belgilaydi, yuboruvchi esa halqa bo‘ylab qaytgan frame’ni olib tashlaydi.
Token yo‘qolishi yoki takrorlanishi uchun monitor vazifasi mavjud. Zamonaviy Ethernet halqalar odatda token passing emas, switch forwarding va protection protocol’dan foydalanadi.
Ethernet halqadagi loop
Oddiy Ethernet switchlar halqa bilan bog‘lansa broadcast frame cheksiz aylanishi, MAC table beqarorlashishi va broadcast storm yuz berishi mumkin. Spanning Tree Protocol bitta linkni blocking holatga qo‘yib mantiqiy daraxt yaratadi. Link uzilganda bloklangan yo‘l faollashadi.
Operator metro tarmoqlarida Ethernet Ring Protection Switching kabi maxsus protokol halqaning bitta segmentini odatda bloklab, nosozlikda tez ochishi mumkin. Aniq convergence vaqti implementation, detection va topologiyaga bog‘liq.
Himoya jarayoni
Node link holati yoki continuity-check xabarlaridan nosozlikni aniqlaydi. Protection controller oldindan bloklangan linkni ochadi yoki trafikni qarama-qarshi yo‘nalishga buradi. Forwarding jadvali yangi yo‘lni tez o‘rganishi uchun flush yoki signaling ishlatilishi mumkin.
Nosozlik tuzalganda avtomatik revert darhol bajarilsa flap paytida yo‘l tebranadi. Wait-to-restore timer link barqarorlashishini kutadi. Non-revertive rejim trafikni joriy himoya yo‘lida qoldirishi mumkin.
Capacity
Himoya halqasi normal paytda bo‘sh ko‘ringan segmentdan failure vaqtida foydalanadi. Qolgan yo‘l barcha trafikni ko‘tara olishi kerak. Aks holda topology tiklangan bo‘lsa ham congestion va packet loss yuz beradi. Capacity planning eng yomon bitta uzilish yoki belgilangan failure ssenariysiga asoslanadi.
Ring bo‘ylab uzoq endpointlar orasida ko‘proq hop va propagation delay bo‘ladi. Trafik matritsasi aggregation node’larini joylashtirishda hisobga olinadi. Bir necha halqani bitta interconnection nuqtasiga bog‘lash yangi single point of failure yaratishi mumkin.
Fizik failure domain
Dual ring kabellari bir xil kanal, quvur yoki ko‘prikdan o‘tsa bitta qazish hodisasi ikkisini ham uzadi. Mantiqiy redundancy haqiqiy fizik yo‘l xilma-xilligiga teng emas. Route survey va geographic diversity operator hujjatlarida tekshiriladi.
Node elektr manbai, optik modul va aggregation uplink ham failure domain hisoblanadi. Halqa faqat link redundancy’sini ta’minlab, node ichidagi umumiy komponentni himoya qilmasligi mumkin.
Monitoring
Har segmentdagi signal darajasi, error counter, continuity check va protection switch hodisasi kuzatiladi. Halqa himoya rejimida ishlashda davom etishi mumkin, lekin ikkinchi nosozlikka chidamsiz bo‘ladi; shu holat darhol alert qilinadi.
Topology xaritasi qaysi port qo‘shni ekanini va qaysi segment bloklanganini ko‘rsatadi. Noto‘g‘ri kabel yoki protocol domain’i ikkita bloklovchi nuqta yaratib ayrim tugunlarni ajratishi mumkin.
Bog‘liq tushunchalar
Network topology, Token Ring, Spanning Tree Protocol, Ethernet ring protection, Redundancy, Broadcast storm, Metro Ethernet