Autonomous system, qisqacha AS — Internet marshrutlashida yagona ma’muriy boshqaruv va izchil tashqi marshrut siyosatiga ega IP tarmoqlar to‘plamidir. Har bir AS Autonomous System Number bilan aniqlanadi. BGP routerlari prefiks qaysi avtonom tizimlar orqali erishilishini shu raqamlar zanjiri bilan e’lon qiladi.
AS raqamlari
ASN dastlab 16 bitli qiymat sifatida ishlatilgan, keyinchalik 32 bitli diapazon joriy etilgan. Matnda u oddiy asplain son ko‘rinishida yozilishi mumkin. Global Internetda marshrut e’lon qiladigan tashkilot public ASNni tegishli mintaqaviy Internet registridan oladi.
Private ASN diapazonlari yopiq tarmoq, laboratoriya yoki provayder ichki marshrutlashida ishlatiladi. Ular umumiy Internetga tarqatilmasligi kerak. Xuddi private IP kabi, private ASN ham lokal muvofiqlashtirish uchun foydali, ammo global noyob identifikator vazifasini bajarmaydi.
BGPdagi roli
Ikki alohida AS routerlari o‘rtasidagi BGP sessiyasi eBGP deb ataladi. Bir AS ichida tashqi marshrutlarni tarqatish uchun iBGP ishlatiladi. eBGP tashkilotlar chegarasida siyosat almashadi, IGP esa odatda AS ichidagi ichki yo‘llarni hisoblaydi. BGP va OSPF bir vazifani aynan takrorlamaydi.
Marshrut e’lonidagi AS_PATH atributi prefiks bosib o‘tgan AS raqamlarini ko‘rsatadi. Router o‘z ASNini yo‘lda ko‘rsa, marshrutni rad etib loopning oldini oladi. AS_PATH uzunligi tanlov omillaridan biri, lekin local preference, origin, MED va vendor siyosati ham qarorga ta’sir qiladi.
Single-homed va multihomed ulanish
Bitta provayderga ulangan kichik tarmoq har doim alohida public ASNga muhtoj emas; provayder bergan manzil va default route yetarli bo‘lishi mumkin. Bir nechta provayderga yoki mustaqil nuqtalarga ulangan multihomed tashkilot o‘z prefiksi va ASN orqali kirish-chiqish siyosatini boshqaradi.
Multihoming mavjudlikni oshirishi mumkin, ammo u avtomatik uzluksizlik kafolati emas. Prefiks filtrlari, RPKI holati, BGP siyosati, fizik yo‘llarning haqiqiy mustaqilligi va DNS kabi xizmatlar ham hisobga olinadi. Ikki kabel bir xil kanal yoki routerdan o‘tsa, mantiqiy ikki provayder yagona nosozlik nuqtasiga ega bo‘lishi mumkin.
Marshrut siyosati
AS operatori qaysi prefiksni kimdan qabul qilishini, qaysi yo‘lni afzal ko‘rishini va qaysi qo‘shniga nima e’lon qilishini policy orqali belgilaydi. Customer, peer va transit munosabatlari iqtisodiy hamda texnik qarorlarga ta’sir qiladi. Local preference chiqish yo‘lini, MED qo‘shni ASga kirish nuqtasi bo‘yicha ishorani, community esa marshrutga siyosiy belgi berishi mumkin.
Route reflector iBGP sessiyalarining to‘liq mesh talabini kamaytiradi. Bu AS ichidagi masshtablash mexanizmi bo‘lib, AS chegarasini o‘zgartirmaydi. Confederation esa katta tarmoqni ichki sub-ASlarga ajratishi mumkin, tashqi dunyoga esa yagona AS kabi ko‘rinadi.
Xavfsizlik
BGP e’loni prefiksga egalikni o‘z-o‘zidan kuchli kriptografik usulda isbotlamaydi. Noto‘g‘ri yoki zararli e’lon route leak va prefix hijackga sabab bo‘lishi mumkin. Operatorlar prefix va AS_PATH filtrlari, maksimal prefiks limiti, IRR ma’lumotlari hamda RPKI route origin validationdan foydalanadi.
RPKI ROA ma’lum prefiksni qaysi ASN boshlashi mumkinligini va ruxsat etilgan maksimal prefiks uzunligini bildiradi. Bu butun AS_PATHni tekshirmaydi, lekin noto‘g‘ri origin e’lonlarini aniqlashga yordam beradi. Monitoring kutilmagan yangi origin, yo‘l uzunligi yoki geografik o‘zgarishni tez topadi.
AS siyosati muntazam ravishda audit qilinadi.