Django Kirish

Bu qo’llanma — Django freymvorki bo’yicha amaliy yo’lboshchi. Men, Farrukh Sherkulov, siz bilan birga Python dunyosining eng kuchli veb-freymvorki bilan tanishaman. Django “batareyalar bilan birga keladi” tamoyili asosida qurilgan: ma’lumotlar bazasi, autentifikatsiya, admin panel — barchasi tayyor. Aytmoqchi, siz hozir o’qiyotgan UzbekDevs platformasi ham aynan Django’da yozilgan.

Django — 2005-yilda yaratilgan, Python asosidagi yuqori darajali veb-freymvork. U MVT (Model-View-Template) arxitekturasiga asoslanadi va tez, xavfsiz veb-ilovalar qurishga imkon beradi.

Nega Django?

Toza Python’da veb-ilova yozish mumkin, biroq har bir loyihada bir xil ishlarni — ma’lumotlar bazasiga ulanish, xavfsizlik, foydalanuvchi tizimi — qaytadan yozishga to’g’ri keladi. Django bularning barchasini tayyor beradi. Uning eng mashhur imkoniyati — avtomatik admin panel: siz modelni yozasiz, Django unga to’liq boshqaruv interfeysini yaratib beradi.

Django MVT arxitekturasiga asoslanadi: Model — ma’lumot, View — mantiq, Template — ko’rinish. Bu ajratish katta loyihalarni tartibli qiladi.

MVT arxitekturasi

Django ilovasi uch qismdan iborat. Ularni jadvalda ko’ramiz:

Bu uch qism bir-biridan ajratilgani uchun kod toza va boshqariladigan bo’ladi.

Oddiy View

Django’da so’rovga javob beruvchi eng sodda funksiya — view. U so’rovni qabul qilib, javob qaytaradi:

from django.http import HttpResponse

def salom(request):
    return HttpResponse("Salom, UzbekDevs!")

Salom, UzbekDevs!

def salom(request) — foydalanuvchi ma’lum manzilni ochganda ishlaydigan view. HttpResponse esa brauzerga javob qaytaradi. Bu — Django ilovasining eng asosiy qurilish bloki.

URL bilan bog’lash

Har bir view ma’lum manzil (URL) bilan bog’lanadi. Bu urls.py faylida belgilanadi:

from django.urls import path
from . import views

urlpatterns = [
    path("salom/", views.salom),
]

[/salom/ manzili views.salom bilan bog'landi]

path("salom/", views.salom) — foydalanuvchi /salom/ manzilini ochganda salom view ishga tushadi. URL’lar ilovaning barcha sahifalarini bog’laydigan xarita vazifasini bajaradi.

Django imkoniyatlari

Django nima taklif qilishini jadvalda ko’ramiz:

Xulosa

Kirish qismida Django nima ekanini, uning “batareyalar bilan” falsafasini, MVT arxitekturasini, oddiy view va URL bog’lashni ko’rib chiqdik. Django — Python’da tez, xavfsiz veb-ilovalar qurishning eng kuchli vositasi. Keyingi darsda Django’ni o’rnatishga o’tamiz.