C For Tsikl operatori

for tsikli — takrorlash sonini oldindan bilganingizda ishlatiladigan eng qulay sikl. while da hisoblagichni alohida e’lon qilib, alohida oshirsak, for uch amalni — boshlang’ich qiymat, shart va oshirishni — bir qatorga jamlaydi. Bu kodni ixcham va o’qiladigan qiladi.

for — takrorlash sonini boshqarish uchun boshlash, shart va qadam ifodalarini bitta sarlavhada birlashtiradigan sikl. U aniq sonli takrorlar uchun ideal.

for tuzilishi

for sarlavhasi uch qismdan iborat: for (boshlash; shart; qadam):

#include <stdio.h>

int main(void) {
    for (int i = 1; i <= 5; i++) {
        printf("Qadam: %d\n", i);
    }
    return 0;
}

Qadam: 1
Qadam: 2
Qadam: 3
Qadam: 4
Qadam: 5

Uch qismning har biri o’z vazifasini bajaradi: int i = 1 — hisoblagichni yaratadi (bir marta), i <= 5 — har takrordan oldin tekshiriladi, i++ — har takrordan keyin bajariladi.

Teskari va qadamli sikl

for ni teskari yo’nalishda yoki kattaroq qadam bilan yozish mumkin:

#include <stdio.h>

int main(void) {
    for (int i = 5; i >= 1; i--)
        printf("%d ", i);
    printf("\n");
    for (int i = 0; i <= 10; i += 2)
        printf("%d ", i);
    printf("\n");
    return 0;
}

5 4 3 2 1 
0 2 4 6 8 10 

Birinchi sikl teskari sanadi, ikkinchisi ikkitadan oshdi. Qadamni o’zgartirib, siklni to’liq boshqarasiz.

Ichma-ich for

Sikl ichida sikl — jadval bilan ishlashda ishlatiladi:

#include <stdio.h>

int main(void) {
    for (int i = 1; i <= 3; i++) {
        for (int j = 1; j <= 3; j++) {
            printf("%d\t", i * j);
        }
        printf("\n");
    }
    return 0;
}

1   2   3   
2   4   6   
3   6   9   

Tashqi sikl har qatorni, ichki sikl esa har ustunni boshqaradi. \t — tabulyatsiya belgisi.

Massiv bilan for

for massivni aylanib chiqishda eng ko’p ishlatiladi:

#include <stdio.h>

int main(void) {
    int sonlar[] = {10, 20, 30, 40};
    for (int i = 0; i < 4; i++) {
        printf("%d ", sonlar[i]);
    }
    printf("\n");
    return 0;
}

10 20 30 40 

i indeks orqali har bir elementga murojaat qildik. Bu C’da massiv bilan ishlashning asosiy naqshi.

Xulosa

Bu bo’limda for tsikli tuzilishini, teskari va qadamli sikllarni, ichma-ich sikllarni va massiv bilan ishlashni ko’rib chiqdik. Aniq sonli takror uchun for — birinchi tanlov. Keyingi darsda break va continue operatorlariga o’tamiz.