C O’rnatish

C kod yozishdan oldin tizimga kompilyator o’rnatish zarur. Kompilyatorsiz C fayli shunchaki matn bo’lib qoladi — uni bajariluvchi dasturga aylantiradigan vosita aynan shu. Ko’pchilik boshlovchi aynan shu bosqichda adashadi, shuning uchun uni puxta bajaramiz.

Kompilyator — dasturchi yozgan C kodini protsessor tushunadigan mashina tiliga o’giradigan dastur. C uchun eng ko’p ishlatiladigan kompilyatorlar: GCC, Clang va MSVC.

Operatsion tizimga qarab tanlash

Kompilyator tanlash tizimingizga bog’liq. Asosiy variantlarni jadvalda ko’ramiz:

Linux’da o’rnatish

Linux’da GCC odatda paket menejeri orqali bir buyruq bilan o’rnatiladi:

sudo apt update
sudo apt install gcc

O’rnatish tugagach, versiyani tekshiramiz:

gcc --version

gcc (Ubuntu 13.2.0) 13.2.0

Agar versiya raqami chiqsa, kompilyator ishga tayyor. Windows foydalanuvchilari MinGW-w64 o’rnatib, uni tizim PATH’iga qo’shishlari kerak.

Birinchi dasturni yig’ish

Ishchi papka ochib, salom.c faylini yarating va ichiga quyidagini yozing:

#include <stdio.h>

int main(void) {
    char ism[] = "Master Sherkulov";
    printf("Assalomu alaykum, %s\n", ism);
    return 0;
}

Faylni saqlab, terminalda kompilyatsiya qiling va ishga tushiring:

gcc salom.c -o salom
./salom

Assalomu alaykum, Master Sherkulov

Mana — sizning birinchi mustaqil C dasturingiz kompilyatsiya qilinib, ishladi.

Foydali kompilyatsiya bayroqlari

gcc ni ishlatganda foydali qo’shimcha bayroqlar bor. Ular kodni xavfsizroq va ishonchliroq qiladi:

gcc -Wall -Wextra salom.c -o salom

[Barcha ogohlantirishlar ko'rsatiladi]

-Wall va -Wextra — barcha ogohlantirishlarni yoqadi. Ular potensial xatolarni oldindan ko’rsatadi. Professional dasturchi doim shu bayroqlar bilan kompilyatsiya qiladi. Muharrir sifatida VS Code (C/C++ kengaytmasi bilan) tavsiya etiladi.

Xulosa

Bu bo’limda kompilyator tushunchasi, uni tizimga qarab tanlash, Linux’da GCC o’rnatish, birinchi dasturni yig’ish va foydali bayroqlar (-Wall) ni ko’rib chiqdik. Ishchi muhitingiz endi tayyor. Keyingi darsda C sintaksisiga o’tamiz.