C Shart operatorlari. if , if-else

Shart operatorlari (if, if-else) — dasturga “aql” beradigan tushuncha. Shu paytgacha o’rgangan hamma narsa — o’zgaruvchilar, operatorlar, mantiqiy qiymatlar — aynan shu yerda birlashib, dasturning qaror qabul qilishini ta’minlaydi. Shartsiz dastur ketma-ket bajariladi; shart bilan esa u vaziyatga qarab turli yo’l tanlaydi.

Shart operatori — berilgan shart rost bo’lgandagina ma’lum kod blokini bajaradigan tuzilma. C’da u if, else if va else orqali quriladi.

Oddiy if

Eng sodda shakl — agar shart rost bo’lsa, blok bajariladi:

#include <stdio.h>

int main(void) {
    int yosh = 20;
    if (yosh >= 18) {
        printf("Siz voyaga yetgansiz\n");
    }
    return 0;
}

Siz voyaga yetgansiz

Shart dumaloq qavs ( ) ichida, bajariladigan blok esa jingalak qavs { } ichida yoziladi.

if-else

else shart rost bo’lmagan holatni ushlaydi:

#include <stdio.h>

int main(void) {
    int yosh = 15;
    if (yosh >= 18) {
        printf("Kirish ruxsat etildi\n");
    } else {
        printf("Yoshingiz yetarli emas\n");
    }
    return 0;
}

Yoshingiz yetarli emas

Shart yolg’on bo’lgani uchun dastur else blokini bajardi.

if-else if-else

Ko’p variantli qarorlar uchun else if ishlatiladi. Shartlar yuqoridan pastga tekshiriladi:

#include <stdio.h>

int main(void) {
    int ball = 85;
    if (ball >= 90) {
        printf("A'lo\n");
    } else if (ball >= 70) {
        printf("Yaxshi\n");
    } else if (ball >= 50) {
        printf("Qoniqarli\n");
    } else {
        printf("Qoniqarsiz\n");
    }
    return 0;
}

Yaxshi

ball 85 bo’lgani uchun birinchi shart yolg’on, ikkinchisi rost — shu blok bajarilib, tekshiruv to’xtadi. Shartlarni qattiqroqdan yumshoqroqqa joylash muhim.

Qisqa (ternar) shart

C bir qatorli shartni ham qo’llab-quvvatlaydi:

#include <stdio.h>

int main(void) {
    int yosh = 20;
    char *holat = (yosh >= 18) ? "voyaga yetgan" : "voyaga yetmagan";
    printf("%s\n", holat);
    return 0;
}

voyaga yetgan

Bu shakl shart ? rost_natija : yolg'on_natija tarzida o’qiladi. Ternar operator kodni ixcham qiladi, ammo murakkab holatlarda oddiy if o’qilroq.

Xulosa

Bu bo’limda if, else if, else va qisqa ternar shartni ko’rib chiqdik. Shart operatori — dastur mantig’i va moslashuvchanligining asosi. Keyingi darsda switch — ko’p tarmoqli tanlash operatoriga o’tamiz.