C Sintaksis

Sintaksis — tilning grammatikasi, ya’ni kodni qanday yozish kerakligini belgilaydigan qat’iy qoidalar. C sintaksisi ko’plab keyingi tillarga (C++, Java, C#) asos bo’lgan: nuqta-vergul, jingalak qavslar, main funksiyasi. Bu tuzilishni tushunmasdan turib keyingi darslarni o’zlashtirib bo’lmaydi.

Sintaksis — dasturlash tilida belgilar, kalit so’zlar va tuzilmalarni to’g’ri joylashtirish qoidalari. C’da sintaktik xato kodni kompilyatsiya bosqichidayoq to’xtatadi.

Dastur tuzilishi

C dasturining tuzilishini qismlarga ajratamiz:

#include <stdio.h>

int main(void) {
    printf("UzbekDevs bilan C\n");
    return 0;
}

UzbekDevs bilan C

Har bir qismning vazifasi bor:

• #include <stdio.h> — preprosessor direktivasi; kutubxonani ulaydi.
• int main(void) — asosiy funksiya; dastur ijrosi shu yerdan boshlanadi.
• { } — jingalak qavslar funksiya tanasini belgilaydi.
• return 0; — dastur muvaffaqiyatli tugaganini bildiradi.

Nuqta-vergul

C’da har bir buyruq (instruksiya) nuqta-vergul (;) bilan tugaydi. Uni unutish eng ko’p uchraydigan xato:

#include <stdio.h>

int main(void) {
    printf("Birinchi qator\n");
    printf("Ikkinchi qator\n");
    return 0;
}

Birinchi qator
Ikkinchi qator

Har bir printf ; bilan tugadi. Nuqta-vergulsiz kod kompilyatsiya qilinmaydi.

Bloklar va katta-kichik harf

Kod bloklari jingalak qavslar ({ }) bilan ajratiladi. C katta-kichik harfni qat’iy farqlaydi — main, Main va MAIN uch xil nom:

#include <stdio.h>

int main(void) {
    int yosh = 26;
    if (yosh >= 18) {
        printf("Voyaga yetgan\n");
    }
    return 0;
}

Voyaga yetgan

if bloki { } ichiga olindi. Chekinish (indentatsiya) majburiy emas, faqat o’qish uchun — ammo uni tashlab qo’ymang.

O’zgaruvchilarni e’lon qilish

C’ning tarixiy qoidasi: o’zgaruvchilar odatda blok boshida e’lon qilinadi (eski standartlarda majburiy edi). Zamonaviy C esa istalgan joyda e’lon qilishga ruxsat beradi. Har bir o’zgaruvchining turi oldindan yoziladi — bu C’ning qat’iy tipizatsiyasidir.

Xulosa

Bu bo’limda C dasturining tuzilishini, preprosessor direktivasi, main funksiyasi, nuqta-vergul va jingalak qavslarni ko’rib chiqdik. Sintaksis — bu qat’iy grammatika. Keyingi darsda chiqarish operatoriga o’tamiz.