C Funksiya

Funksiya — dasturlashning ustunlaridan biri. Funksiyani tushunmasdan turib jiddiy loyiha yozib bo’lmaydi. Ular kodni takrorlashdan qutqaradi, uni bo’laklarga ajratadi va o’qishni osonlashtiradi. Aslida siz main degan funksiyani birinchi darsdanoq ishlatib kelyapsiz.

Funksiya — ma’lum bir vazifani bajaradigan, nom bilan atalgan va qayta-qayta chaqirsa bo’ladigan kod bloki. U parametr qabul qiladi va natija qaytaradi.

Funksiya yaratish va chaqirish

C’da funksiya qaytish_turi nom() { ... } shaklida e’lon qilinadi. void — hech narsa qaytarmasligini bildiradi:

#include <stdio.h>

void salomlash(void) {
    printf("Assalomu alaykum, UzbekDevs!\n");
}

int main(void) {
    salomlash();
    salomlash();
    return 0;
}

Assalomu alaykum, UzbekDevs!
Assalomu alaykum, UzbekDevs!

void salomlash(void) funksiyani e’lon qildi, biroq uni bajarmadi. Bajarilishi uchun uni nomi bilan chaqirish kerak.

Natija qaytaruvchi funksiya

Funksiya return orqali natija qaytaradi:

#include <stdio.h>

int yigindi(int a, int b) {
    return a + b;
}

int main(void) {
    int natija = yigindi(15, 27);
    printf("%d\n", natija);
    printf("%d\n", yigindi(100, 200));
    return 0;
}

42
300

int yigindi(int a, int b) — ikki butun son qabul qilib, butun son qaytaradigan funksiya. return qiymatni tashqariga chiqaradi va funksiyani to’xtatadi.

Funksiya prototipi

C’da funksiya u chaqirilishidan oldin e’lon qilingan bo’lishi kerak. Agar funksiyani main dan keyin yozmoqchi bo’lsangiz, avval uning prototipini e’lon qilasiz:

#include <stdio.h>

int kopaytma(int a, int b);   /* prototip */

int main(void) {
    printf("%d\n", kopaytma(6, 7));
    return 0;
}

int kopaytma(int a, int b) {  /* to'liq ta'rifi */
    return a * b;
}

42

Prototip — funksiyaning “e’loni”: u kompilyatorga funksiya nomi, parametrlari va qaytish turini oldindan aytadi. Bu C’ning yuqoridan pastga o’qish tartibidan kelib chiqadi.

Nega funksiya kerak?

Funksiyaning uch asosiy foydasi bor: kod takrorlanmaydi, dastur mantiqiy bo’laklarga bo’linadi, va xatoni topish osonlashadi. Yaxshi dasturchi katta vazifani kichik, aniq funksiyalarga ajratadi.

Xulosa

Bu bo’limda funksiya e’lon qilish (void va qiymat qaytaruvchi), chaqirish, return va funksiya prototipini ko’rib chiqdik. Funksiya — kodni qayta ishlatishning kuchli quroli. Keyingi darsda funksiya parametrlariga chuqurroq kirib boramiz.