Inter-VLAN routing — turli VLANlarga tegishli IP subnetlar orasida Layer 3 paket uzatish jarayoni. VLANlar alohida broadcast domen yaratadi; Layer 2 switch bir VLAN kadrini boshqa VLANga oddiy bridge qilmaydi. Aloqa uchun router interfeysi, router subinterface yoki multilayer switchdagi SVI har VLAN uchun default gateway vazifasini bajaradi.
Router-on-a-stick
Router-on-a-stick arxitekturasida switch va router orasida bitta 802.1Q trunk ishlaydi. Router fizik interfeysda har VLAN uchun subinterface yaratadi, masalan VLAN 10 va VLAN 20. Har subinterface tegishli tagni qabul qiladi va shu subnet gateway IPsiga ega.
VLAN 10 hosti VLAN 20 manziliga paket yuborganda maqsadni lokal subnetdan tashqarida deb topadi va gateway MACiga kadr yuboradi. Switch tagged trunk orqali routerga yetkazadi. Router IP route lookup qiladi, TTLni kamaytiradi, yangi Layer 2 kadr yaratib VLAN 20 tagi bilan qaytaradi.
Bitta fizik link barcha VLAN trafikini tashigani uchun bandwidth va nosozlik nuqtasi bo‘lishi mumkin. Kichik tarmoqda sodda, katta trafikda multilayer switch yoki yuqori sig‘imli routed design qo‘llanadi.
SVI asosidagi routing
Layer 3 switch har VLAN uchun Switch Virtual Interface yaratadi. SVI IP manzili hostlarning default gatewayi bo‘ladi. Routing hardware ASICda bajarilishi mumkin, shu sababli access VLANlar orasida yuqori throughput olinadi.
SVI operational up bo‘lishi uchun VLAN mavjud va ko‘pincha unda kamida bitta faol Layer 2 port talab qilinadi; platformaga qarab xatti-harakat farq qiladi. ip routing funksiyasi yoqilmasa, bir nechta SVI boshqaruv uchun mavjud bo‘lsa ham ular orasida routing bajarilmasligi mumkin.
Paket va ARP jarayoni
Host masofaviy subnet uchun maqsad hostning MACini emas, default gateway MACini ARP orqali topadi. Router paketni boshqa VLANga chiqarishda u VLANdagi maqsad IP uchun ARP bajaradi. IP manba va maqsad odatda o‘zgarmaydi; faqat Ethernet header har routed hopda yangilanadi.
Broadcast, masalan ARP request, router orqali boshqa VLANga o‘tmaydi. DHCP client broadcasti boshqa subnetdagi serverga yetishi uchun DHCP relay kerak. Multicast routing ham alohida control-plane funksiyasini talab qilishi mumkin.
Xavfsizlik siyosati
Routing yoqilishi VLANlar orasida reachability yaratadi. ACL yoki firewall qaysi subnet va portlar aloqa qilishini cheklaydi. “VLANlar ajratilgan” degan tushuncha routerda keng ruxsat bo‘lsa xavfsizlik izolyatsiyasini bermaydi.
ACL ingress yoki egress interfeysga qo‘llanishi va return trafikni alohida hisobga olishi mumkin. Stateful firewall sessiyani kuzatadi, oddiy ACL esa paketlarni mustaqil baholaydi. Shared service route leaking va VRF bilan murakkabroq segmentatsiya qurilishi mumkin.
Nosozliklarni aniqlash
Avval host IP, maska va gateway tekshiriladi. Keyin access port VLANi, trunk allowed VLAN, SVI/subinterface holati va route table ko‘riladi. Bir VLAN ichida aloqa bor, boshqa VLANga yo‘q bo‘lsa gateway ARP, IP routing va ACL asosiy nuqtalardir.
Asimmetrik maska hostga masofaviy manzilni lokal deb o‘ylatib, u gateway o‘rniga ARP yuborishiga sabab bo‘ladi. Duplicate gateway IP, HSRP/VRRP holati va DHCP optionlari ham tekshiriladi.
MTU va fragmentatsiya
VLANlar orasida turli MTU bo‘lsa, router IPv4 paketini DF bitiga qarab fragmentlaydi yoki ICMP Fragmentation Needed qaytaradi. IPv6 router fragmentlamaydi va Packet Too Big xabari yuboradi. ACL ICMPni to‘liq to‘ssa, Path MTU Discovery buzilib, kichik ping ishlasa ham katta TCP uzatish to‘xtashi mumkin.