Aggregat funksiyalar (MIN, MAX, COUNT, AVG, SUM) — ko’p qatordan bitta umumlashtirilgan qiymat hisoblaydigan funksiyalar. Foydalanuvchilar sonini sanash, o’rtacha yoshni topish, umumiy sotuvni hisoblash — bularning bari aggregat funksiyalar orqali bir so’rovda bajariladi. Ular hisobot va statistikaning yuragidir.
Aggregat funksiya — jadvaldagi ko’p qatorni qayta ishlab, bitta yig’ma qiymat qaytaradigan funksiya. Asosiylari: COUNT, SUM, AVG, MIN, MAX.
Boshlang’ich jadval
Quyidagi foydalanuvchilar jadvali bilan ishlaymiz:
| id | ism | yosh | balans |
|---|---|---|---|
| 1 | Farrux | 26 | 500000 |
| 2 | Master Sherkulov | 30 | 800000 |
| 3 | Aziz | 22 | 300000 |
| 4 | Dilnoza | 28 | 600000 |
COUNT — qatorlarni sanash
COUNT qatorlar sonini qaytaradi:
SELECT COUNT(*) AS foydalanuvchilar_soni
FROM foydalanuvchilar;
Natija:
| foydalanuvchilar_soni |
|---|
| 4 |
COUNT(*) jadvaldagi barcha qatorlarni sanadi. Bu “nechta foydalanuvchi bor?” degan savolga javob beradi.
SUM va AVG — yig’indi va o’rtacha
SUM ustundagi qiymatlar yig’indisini, AVG esa o’rtachasini hisoblaydi:
SELECT SUM(balans) AS umumiy_balans,
AVG(yosh) AS ortacha_yosh
FROM foydalanuvchilar;
Natija:
| umumiy_balans | ortacha_yosh |
|---|---|
| 2200000 | 26.5 |
SUM(balans) barcha balanslarni jamladi, AVG(yosh) esa o’rtacha yoshni (26.5) hisobladi. Bu moliyaviy hisobot va statistikada doimo ishlatiladi.
MIN va MAX — eng kichik va eng katta
MIN ustundagi eng kichik, MAX esa eng katta qiymatni qaytaradi:
SELECT MIN(yosh) AS eng_yosh,
MAX(balans) AS eng_katta_balans
FROM foydalanuvchilar;
Natija:
| eng_yosh | eng_katta_balans |
|---|---|
| 22 | 800000 |
MIN(yosh) eng kichik yoshni (22), MAX(balans) eng katta balansni (800000) topdi. Bu eng arzon/qimmat mahsulot yoki eng yosh/keksa foydalanuvchini topishda foydali.
Aggregat funksiyalar jadvali
Beshta asosiy funksiyani jadvalda jamlaymiz:
| Funksiya | Vazifasi |
|---|---|
COUNT() |
qatorlar sonini sanaydi |
SUM() |
qiymatlar yig’indisi |
AVG() |
o’rtacha qiymat |
MIN() |
eng kichik qiymat |
MAX() |
eng katta qiymat |
Diqqat: SUM va AVG faqat sonli ustunlar bilan ishlaydi, COUNT, MIN, MAX esa boshqa turlar bilan ham.
Xulosa
Bu bo’limda COUNT, SUM, AVG, MIN, MAX aggregat funksiyalarini va ularning umumlashtirilgan qiymat hisoblashini ko’rib chiqdik. Ular hisobot va statistikaning asosidir. Keyingi darsda LIKE, IN, BETWEEN operatorlariga o’tamiz.