SELECT kalit so’zi — SQL’ning eng muhim va eng ko’p ishlatiladigan buyrug’i. U ma’lumotlar bazasidan ma’lumot olish uchun ishlatiladi. Har qanday hisobot, ro’yxat yoki qidiruv natijasi ortida SELECT turadi. Uni mukammal bilish SQL’ni o’zlashtirishning kalitidir.
SELECT — jadvaldan ma’lumot tanlab oladigan SQL buyrug’i. U qaysi ustunlarni va qaysi jadvaldan olishni belgilaydi.
Ma’lumot bazasi jadvali
Ushbu darsda quyidagi foydalanuvchilar jadvali bilan ishlaymiz:
| id | ism | yosh | shahar |
|---|---|---|---|
| 1 | Farrux | 26 | Toshkent |
| 2 | Master Sherkulov | 30 | Toshkent |
| 3 | Aziz | 22 | Samarqand |
| 4 | Dilnoza | 28 | Buxoro |
Ma’lum ustunlarni tanlash
SELECT dan keyin kerakli ustunlarni vergul bilan ajratib yozamiz:
SELECT ism, shahar FROM foydalanuvchilar;
Natija:
| ism | shahar |
|---|---|
| Farrux | Toshkent |
| Master Sherkulov | Toshkent |
| Aziz | Samarqand |
| Dilnoza | Buxoro |
Faqat ism va shahar ustunlari olindi. Bu keraksiz ma’lumotni tashlab, faqat kerakligini olishning usuli.
WHERE bilan shart
WHERE sharti bilan faqat ma’lum qatorlarni olish mumkin. Masalan, faqat Toshkentdagi foydalanuvchilar:
SELECT ism, yosh FROM foydalanuvchilar
WHERE shahar = 'Toshkent';
Natija:
| ism | yosh |
|---|---|
| Farrux | 26 |
| Master Sherkulov | 30 |
WHERE shahar = 'Toshkent' — faqat shahri Toshkent bo’lgan qatorlarni ajratdi. Matn qiymatlari apostrof (') ichida yoziladi.
DISTINCT — takrorlanmas qiymatlar
DISTINCT takroriy qiymatlarni olib tashlab, faqat noyoblarini qaytaradi. Masalan, qaysi shaharlar bor:
SELECT DISTINCT shahar FROM foydalanuvchilar;
Natija:
| shahar |
|---|
| Toshkent |
| Samarqand |
| Buxoro |
Toshkent ikki marta uchrasa-da, DISTINCT uni bir marta ko’rsatdi. Bu noyob qiymatlar ro’yxatini olishda foydali.
Ustunga nom berish — AS
AS bilan ustunga vaqtinchalik yangi nom (taxallus) berish mumkin. Bu natijani o’qiladigan qiladi:
SELECT ism AS foydalanuvchi, yosh AS yoshi
FROM foydalanuvchilar
WHERE yosh > 25;
Natija:
| foydalanuvchi | yoshi |
|---|---|
| Farrux | 26 |
| Master Sherkulov | 30 |
| Dilnoza | 28 |
AS ustun sarlavhasini o’zgartirdi va yoshi 25 dan katta foydalanuvchilar ajratildi. Bu hisobotlarni chiroyli ko’rsatishda ishlatiladi.
Xulosa
Bu bo’limda SELECT bilan ustunlarni tanlash, WHERE bilan shart qo’yish, DISTINCT bilan noyob qiymatlar va AS bilan taxallus berishni ko’rib chiqdik. SELECT — ma’lumot olishning asosiy quroli. Keyingi darsda INSERT INTO bilan ma’lumot qo’shishga o’tamiz.