SQL AND, OR, NOT operatorlari

AND, OR, NOT operatorlari — WHERE sharti ichida bir necha shartni birlashtiradigan mantiqiy operatorlar. Ular yordamida “yoshi 25 dan katta VA Toshkentda yashaydigan” kabi murakkab shartlarni yozasiz. Bu operatorlar SQL so’rovlarini aniq va kuchli qiladi.

AND, OR, NOT — WHERE shartlarini birlashtiradigan mantiqiy operatorlar. AND — barcha shartlar, OR — kamida bittasi, NOT — shart teskarisi rost bo’lishini talab qiladi.

Boshlang’ich jadval

Quyidagi foydalanuvchilar jadvali bilan ishlaymiz:

AND — barcha shartlar rost

AND ikkala shart ham rost bo’lgandagina qatorni tanlaydi:

SELECT ism, yosh, shahar FROM foydalanuvchilar
WHERE yosh > 25 AND shahar = 'Toshkent';

Natija:

Faqat yoshi 25 dan katta VA Toshkentda yashaydiganlar tanlandi. Aziz (Samarqand) va Dilnoza (Buxoro) chiqmadi, chunki ikkinchi shart bajarilmadi.

OR — kamida bitta shart rost

OR shartlardan kamida bittasi rost bo’lsa qatorni tanlaydi:

SELECT ism, shahar FROM foydalanuvchilar
WHERE shahar = 'Samarqand' OR shahar = 'Buxoro';

Natija:

Shahri Samarqand YOKI Buxoro bo’lganlar tanlandi. Bu bir necha variantdan birortasiga mos qatorlarni olishda foydali.

NOT — shartni teskarisiga

NOT shartni teskarisiga o’giradi — ya’ni shartga mos kelmaydigan qatorlarni tanlaydi:

SELECT ism, shahar FROM foydalanuvchilar
WHERE NOT shahar = 'Toshkent';

Natija:

Shahri Toshkent bo’lmaganlar tanlandi. NOT “bundan tashqari” degan ma’noni beradi.

Operatorlarni birlashtirish

Bir necha operatorni birga ishlatish mumkin. Qavslar aniqlikni ta’minlaydi:

SELECT ism, yosh, shahar FROM foydalanuvchilar
WHERE (shahar = 'Toshkent' OR shahar = 'Buxoro')
AND yosh > 25;

Natija:

Qavs ichidagi OR avval bajarildi (Toshkent yoki Buxoro), so’ng AND bilan yosh sharti qo’shildi. Aynan matematikadagi kabi, qavslar amal tartibini belgilaydi.

Xulosa

Bu bo’limda AND (barcha shart), OR (kamida bitta), NOT (teskari) operatorlarini va ularni qavs bilan birlashtirishni ko’rib chiqdik. Bu operatorlar murakkab shartlar qurishning asosidir. Keyingi darsda ma’lumotlarni filtrlash — ORDER BY va LIMIT ga o’tamiz.