Darsliklar SQL Ma'lumot turlari

SQL SQL Ma'lumot turlari

Ma’lumot turlari — jadval har bir ustunida qanday qiymat saqlanishini belgilaydi. Jadval yaratishda har bir ustunga tur beriladi: son, matn, sana yoki mantiqiy qiymat. To’g’ri tur tanlash ma’lumotni ishonchli saqlaydi va bazani samarali qiladi.

Ma’lumot turiustunda saqlanadigan qiymatning tabiatini belgilaydigan tasnif. SQL’da asosiy turlar: sonli, matnli, sana/vaqt va mantiqiy turlar.

Asosiy turlar

SQL’ning eng ko’p ishlatiladigan turlarini jadvalda ko’ramiz:

Tur Nima saqlaydi Misol
INT butun son 26
DECIMAL aniq kasr son (pul) 15000.50
VARCHAR(n) o’zgaruvchan uzunlikdagi matn "Farrux"
TEXT uzun matn maqola
DATE sana 2026-07-01
BOOLEAN rost/yolg’on TRUE

Jadval yaratishda turlar

Turlar CREATE TABLE bilan jadval yaratganda belgilanadi:

CREATE TABLE foydalanuvchilar (
    id INT,
    ism VARCHAR(50),
    yosh INT,
    balans DECIMAL(10, 2),
    faol BOOLEAN
);

Bu so’rov quyidagi tuzilmali bo’sh jadval yaratdi:

id (INT) ism (VARCHAR) yosh (INT) balans (DECIMAL) faol (BOOLEAN)

Har bir ustunga o’z turi berildi: id va yosh — butun son, ism — 50 belgigacha matn, balans — aniq kasr son, faol — mantiqiy qiymat.

VARCHAR va TEXT farqi

Matn saqlash uchun ikki asosiy tur bor. Ularni solishtiramiz:

Tur Qachon Misol
VARCHAR(n) qisqa, chegaralangan matn ism, email, telefon
TEXT uzun, chegarasiz matn maqola, izoh, tavsif

VARCHAR(50) — eng ko’pi 50 belgi saqlaydi, TEXT esa juda uzun matnlar uchun. Ism-familiya uchun VARCHAR, blog matni uchun TEXT mos keladi.

Sonli turlar: INT va DECIMAL

Sonlar uchun tur tanlash muhim. INT — butun sonlar (yosh, miqdor) uchun, DECIMAL — pul kabi aniq kasr qiymatlar uchun:

CREATE TABLE mahsulotlar (
    nomi VARCHAR(100),
    miqdor INT,
    narx DECIMAL(10, 2)
);

Diqqat: pul qiymatlari uchun FLOAT emas, DECIMAL ishlating — DECIMAL(10, 2) sonni 2 kasr xona bilan aniq saqlaydi. FLOAT esa yaxlitlash xatolariga olib kelishi mumkin, bu moliyaviy hisobda qabul qilinmaydi.

Xulosa

Bu bo’limda SQL ma’lumot turlarini (INT, DECIMAL, VARCHAR, TEXT, DATE, BOOLEAN), ularni CREATE TABLE da qo’llashni va VARCHAR/TEXT, INT/DECIMAL farqini ko’rib chiqdik. To’g’ri tur — ishonchli bazaning asosi. Keyingi darsda SELECT kalit so’zini chuqurroq o’rganamiz.