Ma’lumot turlari — jadval har bir ustunida qanday qiymat saqlanishini belgilaydi. Jadval yaratishda har bir ustunga tur beriladi: son, matn, sana yoki mantiqiy qiymat. To’g’ri tur tanlash ma’lumotni ishonchli saqlaydi va bazani samarali qiladi.
Ma’lumot turi — ustunda saqlanadigan qiymatning tabiatini belgilaydigan tasnif. SQL’da asosiy turlar: sonli, matnli, sana/vaqt va mantiqiy turlar.
Asosiy turlar
SQL’ning eng ko’p ishlatiladigan turlarini jadvalda ko’ramiz:
| Tur | Nima saqlaydi | Misol |
|---|---|---|
INT |
butun son | 26 |
DECIMAL |
aniq kasr son (pul) | 15000.50 |
VARCHAR(n) |
o’zgaruvchan uzunlikdagi matn | "Farrux" |
TEXT |
uzun matn | maqola |
DATE |
sana | 2026-07-01 |
BOOLEAN |
rost/yolg’on | TRUE |
Jadval yaratishda turlar
Turlar CREATE TABLE bilan jadval yaratganda belgilanadi:
CREATE TABLE foydalanuvchilar (
id INT,
ism VARCHAR(50),
yosh INT,
balans DECIMAL(10, 2),
faol BOOLEAN
);
Bu so’rov quyidagi tuzilmali bo’sh jadval yaratdi:
| id (INT) | ism (VARCHAR) | yosh (INT) | balans (DECIMAL) | faol (BOOLEAN) |
|---|---|---|---|---|
Har bir ustunga o’z turi berildi: id va yosh — butun son, ism — 50 belgigacha matn, balans — aniq kasr son, faol — mantiqiy qiymat.
VARCHAR va TEXT farqi
Matn saqlash uchun ikki asosiy tur bor. Ularni solishtiramiz:
| Tur | Qachon | Misol |
|---|---|---|
VARCHAR(n) |
qisqa, chegaralangan matn | ism, email, telefon |
TEXT |
uzun, chegarasiz matn | maqola, izoh, tavsif |
VARCHAR(50) — eng ko’pi 50 belgi saqlaydi, TEXT esa juda uzun matnlar uchun. Ism-familiya uchun VARCHAR, blog matni uchun TEXT mos keladi.
Sonli turlar: INT va DECIMAL
Sonlar uchun tur tanlash muhim. INT — butun sonlar (yosh, miqdor) uchun, DECIMAL — pul kabi aniq kasr qiymatlar uchun:
CREATE TABLE mahsulotlar (
nomi VARCHAR(100),
miqdor INT,
narx DECIMAL(10, 2)
);
Diqqat: pul qiymatlari uchun FLOAT emas, DECIMAL ishlating — DECIMAL(10, 2) sonni 2 kasr xona bilan aniq saqlaydi. FLOAT esa yaxlitlash xatolariga olib kelishi mumkin, bu moliyaviy hisobda qabul qilinmaydi.
Xulosa
Bu bo’limda SQL ma’lumot turlarini (INT, DECIMAL, VARCHAR, TEXT, DATE, BOOLEAN), ularni CREATE TABLE da qo’llashni va VARCHAR/TEXT, INT/DECIMAL farqini ko’rib chiqdik. To’g’ri tur — ishonchli bazaning asosi. Keyingi darsda SELECT kalit so’zini chuqurroq o’rganamiz.