Jadvallar ustida amallar — jadvalning o’zini yaratish, o’zgartirish va o’chirish buyruqlari. Shu paytgacha jadvaldagi ma’lumot bilan ishladik; endi jadvalning tuzilishini boshqarishni o’rganamiz. Bu amallar DDL (Data Definition Language) deb ataladi va bazaning skeletini quradi.
DDL amallari — jadval tuzilishini boshqaradigan buyruqlar:
CREATE TABLE(yaratish),ALTER TABLE(o’zgartirish),DROP TABLE(o’chirish).
CREATE TABLE — jadval yaratish
CREATE TABLE yangi jadval yaratadi. Har bir ustunga nom va tur beriladi:
CREATE TABLE mahsulotlar (
id INT,
nomi VARCHAR(100),
narx DECIMAL(10, 2)
);
Natijada quyidagi bo’sh jadval yaratildi:
| id | nomi | narx |
|---|---|---|
Jadval hali bo’sh, ammo uning tuzilmasi — uch ustun va ularning turlari — tayyor. Endi unga INSERT INTO bilan ma’lumot qo’shish mumkin.
ALTER TABLE — jadvalni o’zgartirish
ALTER TABLE mavjud jadval tuzilmasini o’zgartiradi. Masalan, yangi ustun qo’shish:
ALTER TABLE mahsulotlar
ADD miqdor INT;
Natijada jadvalga yangi ustun qo’shildi:
| id | nomi | narx | miqdor |
|---|---|---|---|
ADD miqdor INT — miqdor nomli yangi butun son ustunini qo’shdi. ALTER TABLE bilan ustun o’chirish (DROP COLUMN) yoki turini o’zgartirish (MODIFY) ham mumkin.
Jadval amallari
Asosiy jadval buyruqlarini jadvalda ko’ramiz:
| Buyruq | Vazifasi |
|---|---|
CREATE TABLE |
yangi jadval yaratadi |
ALTER TABLE ... ADD |
ustun qo’shadi |
ALTER TABLE ... DROP COLUMN |
ustun o’chiradi |
DROP TABLE |
butun jadvalni o’chiradi |
TRUNCATE TABLE |
jadval ma’lumotini tozalaydi |
DROP TABLE — jadvalni o’chirish
DROP TABLE butun jadvalni — tuzilmasi va barcha ma’lumoti bilan — o’chiradi:
DROP TABLE mahsulotlar;
Bu buyruqdan so’ng mahsulotlar jadvali butunlay yo’qoladi — hem ma’lumot, hem tuzilma. Diqqat: DROP TABLE qaytarib bo’lmaydigan amal. Uni bajarishdan oldin yaxshilab o’ylang, chunki butun jadval yo’qoladi.
DROP va TRUNCATE farqi
Ikki buyruqni chalkashtirmaslik muhim:
| Buyruq | Nima o’chadi |
|---|---|
TRUNCATE TABLE |
faqat ma’lumot (jadval qoladi) |
DROP TABLE |
ma’lumot va jadvalning o’zi |
TRUNCATE jadvalni bo’shatadi, ammo tuzilmasi qoladi; DROP esa hamma narsani yo’q qiladi.
Xulosa
Bu bo’limda CREATE TABLE bilan jadval yaratish, ALTER TABLE bilan o’zgartirish, DROP TABLE bilan o’chirish va DROP/TRUNCATE farqini ko’rib chiqdik. Bu DDL amallari bazaning skeletini boshqaradi. Keyingi darsda cheklovlar — birlamchi va tashqi kalitlar (PK, FK) bilan bu SQL qo’llanmasini yakunlaymiz.