SQL Kirish

Bu qo’llanma — SQL bo’yicha to’liq amaliy yo’lboshchi. Men, Farrukh Sherkulov, siz bilan birga ma’lumotlar bazasi bilan muloqot qilish tilini poydevoridan o’rganamiz. SQL — bugungi kunda deyarli har bir ilova, veb-sayt va tizim ortida turadigan til: foydalanuvchilar, buyurtmalar, mahsulotlar — barchasi ma’lumotlar bazasida saqlanadi va SQL orqali boshqariladi.

SQL (Structured Query Language) — relatsion ma’lumotlar bazalari bilan ishlash uchun mo’ljallangan tuzilmalashgan so’rovlar tili. U ma’lumotni izlash, qo’shish, o’zgartirish va o’chirish imkonini beradi.

SQL nima uchun kerak?

Har qanday jiddiy ilova ko’p ma’lumotni saqlashi kerak: minglab foydalanuvchi, millionlab buyurtma. Bu ma’lumotni oddiy fayllarda saqlab bo’lmaydi — kerakligini topish sekin va murakkab bo’ladi. Ma’lumotlar bazasi esa ma’lumotni jadvallarda tartibli saqlaydi, SQL esa u bilan gaplashish tilidir: “yoshi 25 dan katta foydalanuvchilarni ko’rsat” degan so’rovni bir qatorda yozasiz.

SQL MySQL, PostgreSQL, SQLite, SQL Server kabi ko’plab bazalarda deyarli bir xil ishlaydi — o’rgansangiz, hammasida foydalanasiz.

Jadval tushunchasi

Ma’lumotlar bazasi jadvallardan iborat. Har bir jadval qatorlar (yozuvlar) va ustunlar (maydonlar)dan tashkil topadi. Masalan, foydalanuvchilar jadvali quyidagicha ko’rinadi:

Har bir qator — bitta foydalanuvchi, har bir ustun — uning bir xususiyati. SQL aynan shu jadvallar bilan ishlaydi.

Birinchi so’rov: SELECT

SQL’dagi eng ko’p ishlatiladigan buyruq — SELECT. U jadvaldan ma’lumot oladi. Yuqoridagi jadvaldan barcha ismlarni olamiz:

SELECT ism FROM foydalanuvchilar;

Natija:

SELECT ism — qaysi ustunni olishni, FROM foydalanuvchilar — qaysi jadvaldan olishni bildiradi. Har bir SQL buyrug’i nuqta-vergul (;) bilan tugaydi.

Barcha ustunlarni olish

Barcha ustunlarni olish uchun * belgisidan foydalaniladi:

SELECT * FROM foydalanuvchilar;

Natija:

* — “barcha ustunlar” degani. Bu jadvaldagi hamma ma’lumotni ko’rish uchun qulay.

Xulosa

Kirish qismida SQL nima ekanini, ma’lumotlar bazasi va jadval tushunchasini, SELECT bilan ma’lumot olishni va * bilan barcha ustunlarni ko’rishni o’rgandik. SQL — ma’lumot bilan gaplashish tili. Keyingi darsda SQL ma’lumot turlariga o’tamiz.