for takrorlash operatori — takrorlash sonini oldindan bilganingizda ishlatiladigan eng qulay sikl. while da hisoblagichni alohida e’lon qilib, alohida oshirsak, for uch amalni — boshlang’ich qiymat, shart va oshirishni — bir qatorga jamlaydi. Bu kodni ixcham va o’qiladigan qiladi.
for — takrorlash sonini boshqarish uchun boshlash, shart va qadam ifodalarini bitta sarlavhada birlashtiradigan sikl. U aniq sonli takrorlar uchun ideal.
for tuzilishi
for sarlavhasi uch qismdan iborat: for (boshlash; shart; qadam). Ularni amalda ko’ramiz:
<?php
for ($i = 1; $i <= 5; $i++) {
echo "Qadam: $i\n";
}
?>
Qadam: 1
Qadam: 2
Qadam: 3
Qadam: 4
Qadam: 5
Uch qismning har biri o’z vazifasini bajaradi: $i = 1 — hisoblagichni yaratadi (bir marta), $i <= 5 — har takrordan oldin tekshiriladi, $i++ — har takrordan keyin bajariladi.
Teskari va qadamli sikl
for ni teskari yo’nalishda yoki kattaroq qadam bilan ham yozish mumkin:
<?php
for ($i = 5; $i >= 1; $i--) {
echo "$i ";
}
echo "\n";
for ($i = 0; $i <= 10; $i += 2) {
echo "$i ";
}
?>
5 4 3 2 1
0 2 4 6 8 10
Birinchi sikl teskari sanadi, ikkinchisi ikkitadan oshdi. Qadamni o’zgartirib, siklni to’liq boshqarasiz.
Ichma-ich for
Sikl ichida sikl — jadval bilan ishlashda ishlatiladi. Ko’paytirish jadvalining bir qismini chiqaramiz:
<?php
for ($i = 1; $i <= 3; $i++) {
for ($j = 1; $j <= 3; $j++) {
echo ($i * $j) . "\t";
}
echo "\n";
}
?>
1 2 3
2 4 6
3 6 9
Tashqi sikl har qatorni, ichki sikl esa har ustunni boshqaradi.
Amaliy misol: yig’indi
for bilan hisob-kitob juda qulay — 1 dan 100 gacha sonlar yig’indisi:
<?php
$yigindi = 0;
for ($i = 1; $i <= 100; $i++) {
$yigindi += $i;
}
echo "Yig'indi: $yigindi";
?>
Yig'indi: 5050
Bir necha qatorda 100 ta sonni jamladik. Aniq sonli takror uchun for — eng samarali tanlov.
Xulosa
Bu bo’limda for sikli tuzilishini, teskari va qadamli sikllarni, ichma-ich sikllarni va yig’indi hisoblashni ko’rib chiqdik. Aniq sonli takror uchun for — birinchi tanlov. Keyingi darsda foreach — massivlar uchun maxsus siklga o’tamiz.