PHP Ma'lumotlar turlari

Ma’lumot turlari — PHP’da qiymatlarning tabiatini belgilaydigan tasnif. Har bir qiymat — son, matn, mantiqiy qiymat yoki massiv — o’z turiga ega. PHP dinamik tipizatsiyalangan bo’lsa-da, turlarni tushunish to’g’ri va xatosiz kod yozishning asosidir.

Ma’lumot turi — qiymatning qanday tabiatga ega ekanini va u ustida qanday amallar bajarish mumkinligini belgilaydigan tasnif. PHP turni qiymatga qarab avtomatik aniqlaydi.

Asosiy turlar

PHP’ning asosiy ma’lumot turlarini jadvalda ko’rib chiqamiz:

Turni amalda ko’rish

Har bir turni e’lon qilib, gettype funksiyasi bilan turini tekshiramiz:

<?php
$ism = "Master Sherkulov";
$yosh = 30;
$narx = 15000.75;
$faol = true;

echo gettype($ism) . "\n";
echo gettype($yosh) . "\n";
echo gettype($narx) . "\n";
echo gettype($faol) . "\n";
?>

string
integer
double
boolean

gettype har bir o’zgaruvchining turini qaytardi. E’tibor bering: kasr son PHP’da double deb ataladi (float bilan bir xil).

Turni tekshirish

PHP maxsus funksiyalar bilan turni tekshirish imkonini beradi. Bu foydalanuvchi ma’lumotini qayta ishlashda muhim:

<?php
$yosh = 26;
$ism = "Farrux";

var_dump(is_int($yosh));
var_dump(is_string($ism));
var_dump(is_int($ism));
?>

bool(true)
bool(true)
bool(false)

is_int, is_string, is_bool — turni tekshiruvchi funksiyalar. var_dump esa qiymatni turi bilan birga batafsil ko’rsatadi — u xatolarni izlashda juda foydali.

Turlarni o’tkazish (casting)

Bir turni boshqasiga aylantirish mumkin. Masalan, matnni songa:

<?php
$matn = "100";
$son = (int) $matn;      // matnni butun songa
$natija = $son + 50;
echo $natija;
echo "\n";
echo (string) $natija;   // sonni matnga
?>

150
150

(int) va (string) — aniq o’tkazish (casting). PHP ko’p hollarda turlarni avtomatik o’giradi, ammo aniq o’tkazish kodni ishonchli qiladi.

Xulosa

Bu bo’limda PHP’ning asosiy ma’lumot turlarini, gettype bilan turni aniqlashni, is_int/is_string bilan tekshirishni va casting bilan turlarni o’tkazishni ko’rib chiqdik. Turlarni tushunish xatosiz kodning asosi. Keyingi darsda string funksiyalari — matn bilan ishlashga o’tamiz.