PHP Massiv

Massiv (array) — bir necha qiymatni bitta nom ostida saqlaydigan tuzilma. Foydalanuvchilar, mahsulotlar, natijalar — ko’p ma’lumotni birgalikda saqlash uchun massiv ishlatiladi. PHP’da massiv nihoyatda moslashuvchan: u ham oddiy ro’yxat, ham kalit-qiymat lug’ati bo’la oladi.

Massiv (array) — bir yoki bir necha qiymatni saqlaydigan tuzilma. PHP’da massivlar indeksli (raqamli kalitli) va assotsiativ (nomli kalitli) bo’ladi.

Indeksli massiv

Oddiy massiv kvadrat qavs ichida yaratiladi. Elementlar noldan indekslanadi:

<?php
$mahsulotlar = ["telefon", "noutbuk", "smart soat"];
echo $mahsulotlar[0] . "\n";
echo count($mahsulotlar);
?>

telefon
3

$mahsulotlar[0] — birinchi element (indeks noldan). count esa massivdagi elementlar sonini beradi.

Assotsiativ massiv

PHP’ning kuchli tomoni — assotsiativ massiv, ya’ni kalit-qiymat juftliklari. Bu telefon kitobiga o’xshaydi:

<?php
$foydalanuvchi = [
    "ism" => "Master Sherkulov",
    "yosh" => 30,
    "shahar" => "Toshkent"
];
echo $foydalanuvchi["ism"] . "\n";
echo $foydalanuvchi["yosh"];
?>

Master Sherkulov
30

"ism" => "Master Sherkulov" — kalit va qiymat juftligi. Endi qiymatga raqamli indeks emas, nomli kalit ("ism") orqali murojaat qilamiz. Bu ma’lumotni tartibli saqlashda juda qulay.

Element qo’shish va o’zgartirish

Massivga element qo’shish va uni o’zgartirish oson:

<?php
$royxat = ["telefon", "noutbuk"];
$royxat[] = "smart soat";     // oxiriga qo'shadi
$royxat[0] = "planshet";      // 0-indeksni o'zgartiradi
print_r($royxat);
?>

Array
(
    [0] => planshet
    [1] => noutbuk
    [2] => smart soat
)

$royxat[] — massiv oxiriga element qo’shishning ixcham usuli. print_r esa massivni tuzilishi bilan batafsil ko’rsatadi.

Foydali massiv funksiyalari

PHP massivlar bilan ishlash uchun ko’plab funksiya beradi. Eng muhimlarini jadvalda ko’ramiz:

Amalda:

<?php
$sonlar = [30, 5, 100, 25];
sort($sonlar);
echo in_array(100, $sonlar) ? "bor\n" : "yo'q\n";
print_r($sonlar);
?>

bor
Array
(
    [0] => 5
    [1] => 25
    [2] => 30
    [3] => 100
)

sort massivni o’sish tartibida saraladi, in_array esa element bor-yo’qligini tekshiradi.

Xulosa

Bu bo’limda indeksli va assotsiativ massivlar, element qo’shish/o’zgartirish, print_r va foydali funksiyalar (count, sort, in_array) ni ko’rib chiqdik. Massiv — ko’p ma’lumot bilan ishlashning asosiy quroli.