while takrorlash operatori dasturga bir ishni qayta-qayta bajarish imkonini beradi. Mingta foydalanuvchiga xabar yuborish kerak bo’lsa, buni qo’lda emas, balki bir sikl bilan bajaramiz. while — PHP’dagi eng sodda sikl bo’lib, shart rost bo’lgan davomida ishlaydi.
while — berilgan shart rost bo’lib turgan davomida o’z tanasidagi kodni qayta bajaradigan sikl. Shart har bir takrordan oldin tekshiriladi.
Oddiy while
while avval shartni tekshiradi, rost bo’lsa tanasini bajaradi, so’ng yana shartga qaytadi:
<?php
$i = 1;
while ($i <= 5) {
echo "Qadam: $i\n";
$i++;
}
?>
Qadam: 1
Qadam: 2
Qadam: 3
Qadam: 4
Qadam: 5
Bu yerda eng muhim qator — $i++. Aynan u har takrorda $i ni oshiradi va oxir-oqibat shartni yolg’onga aylantiradi. Agar $i++ ni unutsangiz, sikl cheksiz aylanaveradi — bu boshlovchilarning eng mashhur xatosi.
while bilan yig’indi hisoblash
Siklning kuchini oddiy vazifada ko’ramiz — 1 dan 10 gacha sonlar yig’indisi:
<?php
$yigindi = 0;
$son = 1;
while ($son <= 10) {
$yigindi += $son;
$son++;
}
echo "Yig'indi: $yigindi";
?>
Yig'indi: 55
Bunday to’planib boruvchi hisob — masalan, savatchadagi mahsulotlar umumiy narxini hisoblash — real ilovalarda doimo uchraydi.
Shart bilan to’xtatish
while ni shart bilan boshqarib, ma’lum holatda to’xtatish mumkin. Masalan, faqat 3 gacha chiqaramiz:
<?php
$i = 1;
while ($i <= 100) {
echo "$i ";
if ($i == 3) {
break;
}
$i++;
}
?>
1 2 3
break operatori siklni shart tugashini kutmasdan to’xtatdi. Sikl 100 gacha ketishi kerak edi, ammo $i uchga yetganda uzildi.
Xulosa
Bu bo’limda while sikli, hisoblagichni oshirishning muhimligi ($i++), yig’indi hisoblash va break bilan to’xtatishni ko’rib chiqdik. Eng muhim eslatma: shartni yolg’onga aylantiradigan o’zgarishni unutmang. Keyingi darsda do...while — kamida bir marta bajariladigan siklga o’tamiz.