PHP O'zgarmas

O’zgarmas (constant) — bir marta belgilangach, qayta o’zgartirib bo’lmaydigan qiymat. Ba’zi qiymatlar tabiatan doimiy: sayt nomi, soliq stavkasi, ma’lumotlar bazasi sozlamalari. Ularni o’zgarmas qilish tasodifan o’zgartirib yuborishdan himoya qiladi va kod maqsadini aniqroq ifodalaydi.

O’zgarmas (constant) — e’lon qilingandan so’ng qiymati o’zgarmaydigan nom. PHP’da o’zgarmaslar define() funksiyasi yoki const kalit so’zi bilan yaratiladi va $ belgisisiz ishlatiladi.

define() bilan yaratish

O’zgarmasni yaratishning klassik usuli — define() funksiyasi. Diqqat: o’zgarmaslar $ belgisisiz ishlatiladi:

<?php
define("PI", 3.14159);
define("SAYT", "UzbekDevs");

echo PI . "\n";
echo SAYT;
?>

3.14159
UzbekDevs

define("PI", 3.14159) o’zgarmas yaratdi. E’tibor bering: o’zgarmasga murojaat qilishda $ yozilmaydi — shunchaki PI yoki SAYT.

const bilan yaratish

Zamonaviy PHP’da o’zgarmasni const kalit so’zi bilan ham yaratish mumkin:

<?php
const KUNLAR = 7;
const KOMPANIYA = "UzbekDevs";

echo "Haftada " . KUNLAR . " kun\n";
echo KOMPANIYA;
?>

Haftada 7 kun
UzbekDevs

const va define() o’xshash ishlaydi. Amaliy farq: const kompilyatsiya vaqtida aniqlanadi, define() esa ish vaqtida — shuning uchun shartga bog’liq o’zgarmaslar uchun define() qulayroq.

define va const farqi

Ikki usulni jadvalda solishtiramiz:

Nega o’zgarmas ishlatish kerak?

O’zgarmasning ikki muhim afzalligi bor. Birinchidan, u xatoning oldini oladi — muhim qiymat tasodifan o’zgarmaydi. Ikkinchidan, u kodni o’qiladigan qiladi:

<?php
define("SOLIQ", 0.12);
$narx = 50000;
$soliqli = $narx + $narx * SOLIQ;
echo "Soliqli narx: " . $soliqli;
?>

Soliqli narx: 56000

Agar soliq stavkasi o’zgarsa, uni faqat bitta joyda tuzatasiz — bu katta loyihalarda bebaho. O’zgarmaslar odatda UPPER_CASE bilan yoziladi.

Xulosa

Bu bo’limda define() va const bilan o’zgarmas yaratish, ularning farqi va o’zgarmasning afzalliklarini ko’rib chiqdik. Muhim eslatma: o’zgarmaslar $ belgisisiz ishlatiladi. Keyingi darsda operatorlarga o’tamiz.