PHP Kirish

Bu qo’llanma — PHP dasturlash tili bo’yicha to’liq amaliy yo’lboshchi. Men, Farrukh Sherkulov, siz bilan birga tilni poydevoridan tortib amaliy veb-dasturlashgacha bosqichma-bosqich olib boraman. PHP — bugungi kunda internetdagi saytlarning katta qismini harakatga keltiruvchi server tili: WordPress, Facebook’ning ilk versiyasi va son-sanoqsiz veb-ilovalar aynan PHP’da yozilgan.

PHP — 1994-yilda Rasmus Lerdorf tomonidan yaratilgan, server tomonida ishlaydigan, dinamik tipizatsiyalangan skript tili. Nomi “PHP: Hypertext Preprocessor” so’zlaridan olingan va u veb-sahifalarni dinamik qiladi.

Nega PHP?

PHP maxsus veb uchun yaratilgan. U serverda ishlaydi: foydalanuvchi sahifani so’raganda, PHP kodi bajariladi va natija tayyor HTML sifatida brauzerga yuboriladi. Ma’lumotlar bazasi bilan ishlash, forma qabul qilish, foydalanuvchini ro’yxatdan o’tkazish — bularning bari PHP’ning kundalik vazifalari.

PHP’ni o’rganish oson va u natijani tez ko’rsatadi. Aynan shuning uchun u bugungi kunda ham veb-ishlab chiqishning eng ko’p ishlatiladigan tillaridan biri bo’lib qolmoqda. Laravel kabi kuchli freymvorklar esa uni yanada zamonaviy qiladi.

Birinchi dastur

PHP kodi maxsus <?php ... ?> teglari orasiga yoziladi. An’anaviy birinchi dastur:

<?php
echo "Salom, UzbekDevs!";
?>

Salom, UzbekDevs!

<?php — PHP kodi boshlanishini, ?> esa tugashini bildiradi. echo — ekranga (aslida veb-sahifaga) matn chiqaradigan asosiy buyruq. Har bir buyruq nuqta-vergul (;) bilan tugaydi.

O’zgaruvchi bilan ishlash

PHP’da o’zgaruvchilar $ belgisi bilan boshlanadi — bu tilning o’ziga xos xususiyati:

<?php
$ism = "Master Sherkulov";
$yosh = 30;
echo "Salom, $ism! Yoshingiz $yosh.";
?>

Salom, Master Sherkulov! Yoshingiz 30.

Diqqat: qo’shtirnoq ichidagi $ism va $yosh avtomatik o’z qiymatlariga almashdi — bu o’zgaruvchini satrga joylash deb ataladi va PHP’ni juda qulay qiladi.

PHP va HTML birga

PHP’ning kuchi shundaki, u HTML bilan aralashib ishlashi mumkin. Kod HTML orasiga joylashadi:

<h1>Sahifa</h1>
<?php
$foydalanuvchi = "Farrux";
echo "<p>Xush kelibsiz, $foydalanuvchi!</p>";
?>

Xush kelibsiz, Farrux!

Bu yerda PHP <p> HTML tegini o’zgaruvchi qiymati bilan yaratdi. Aynan shu imkoniyat PHP’ni dinamik veb-sahifalar uchun ideal qiladi.

PHP qanday ishlaydi?

Muhim tushuncha: PHP server tomonida bajariladi. Foydalanuvchi faqat tayyor natijani (HTML) ko’radi, PHP kodini emas. Bu jarayonni jadvalda ko’ramiz:

Xulosa

Kirish qismida PHP nima ekanini, uning veb uchun maxsus yaratilganini, <?php ?> teglari, echo va $ bilan o’zgaruvchilar, hamda server tomonida ishlash jarayonini ko’rib chiqdik. PHP — dinamik vebni harakatga keltiruvchi kuch. Keyingi darsda PHP’ni o’rnatib, ishchi muhitni sozlashga o’tamiz.