if — shart operatori — dasturga “aql” beradigan tushuncha. Shu paytgacha o’rgangan hamma narsa — o’zgaruvchilar, operatorlar, mantiqiy qiymatlar — aynan shu yerda birlashib, dasturning qaror qabul qilishini ta’minlaydi. Shartsiz dastur ketma-ket bajariladi; shart bilan esa u vaziyatga qarab turli yo’l tanlaydi.
Shart operatori — berilgan shart rost bo’lgandagina ma’lum kod blokini bajaradigan tuzilma. Dart’da u
if,else ifvaelseorqali quriladi.
Oddiy if
Eng sodda shakl — agar shart rost bo’lsa, blok bajariladi:
void main() {
int yosh = 20;
if (yosh >= 18) {
print("Siz voyaga yetgansiz");
}
}
Siz voyaga yetgansiz
Shart dumaloq qavs ( ) ichida, bajariladigan blok esa jingalak qavs { } ichida yoziladi.
if-else
else shart rost bo’lmagan holatni ushlaydi:
void main() {
int yosh = 15;
if (yosh >= 18) {
print("Kirish ruxsat etildi");
} else {
print("Yoshingiz yetarli emas");
}
}
Yoshingiz yetarli emas
Shart yolg’on bo’lgani uchun dastur else blokini bajardi.
if-else if-else
Ko’p variantli qarorlar uchun else if ishlatiladi. Shartlar yuqoridan pastga tekshiriladi:
void main() {
int ball = 85;
if (ball >= 90) {
print("A'lo");
} else if (ball >= 70) {
print("Yaxshi");
} else if (ball >= 50) {
print("Qoniqarli");
} else {
print("Qoniqarsiz");
}
}
Yaxshi
ball 85 bo’lgani uchun birinchi shart yolg’on, ikkinchisi rost — shu blok bajarilib, tekshiruv to’xtadi. Shartlarni qattiqroqdan yumshoqroqqa joylash muhim.
Shartlarni birlashtirish
if sharti ichida mantiqiy operatorlar bilan bir necha shartni birlashtirish mumkin:
void main() {
int yosh = 26;
bool faol = true;
if (yosh >= 18 && faol) {
print("Foydalanuvchi faol va voyaga yetgan");
}
}
Foydalanuvchi faol va voyaga yetgan
&& bilan ikki shart birlashtirildi — ikkovi ham rost bo’lgani uchun blok bajarildi. Bu murakkab qarorlarni ifodalashning asosidir.
Xulosa
Bu bo’limda if, else if, else va shartlarni mantiqiy operatorlar bilan birlashtirishni ko’rib chiqdik. Shart operatori — dastur mantig’i va moslashuvchanligining asosi. Keyingi darsda switch — ko’p tarmoqli tanlash operatoriga o’tamiz.