Dart OOP

Obyektga yo’naltirilgan dasturlash (OOP) — dasturlashda tub burilish nuqtasi. Dart — sof obyektga yo’naltirilgan til: unda hamma narsa, hatto sonlar ham, obyektdir. OOP ma’lumot va u ustidagi amallarni bitta yaxlit birlikka — obyektga jamlaydi. Flutter ilovalari ham to’liq OOP asosida quriladi.

OOP — dasturni real dunyodagi obyektlar ko’rinishida modellashtiradigan paradigma. Uning to’rt ustuni bor: inkapsulatsiya, vorislik, polimorfizm va abstraksiya.

OOP nima uchun kerak?

Tasavvur qiling, foydalanuvchini dasturda ifodalash kerak. Protsedurali yondashuvda uning ismi, yoshi alohida o’zgaruvchilarda, harakatlari esa alohida funksiyalarda bo’lardi — hammasi sochilib ketadi. OOP esa bularni bitta Foydalanuvchi birligiga jamlaydi: ma’lumot va xatti-harakat bir joyda.

To’rt ustun

OOP ni ushlab turadigan to’rt tamoyilni jadvalda ko’ramiz:

Bularning har birini keyingi darslarda alohida chuqur o’rganamiz.

Birinchi sinf va obyekt

OOP markazida ikki tushuncha: sinf — andoza, obyekt — shu andozadan yaratilgan nusxa:

class Foydalanuvchi {
  String ism = "";
  int yosh = 0;
}

void main() {
  var u = Foydalanuvchi();   // obyekt yaratdik
  u.ism = "Master Sherkulov";
  u.yosh = 30;
  print("${u.ism}, ${u.yosh} yosh");
}

Master Sherkulov, 30 yosh

class Foydalanuvchi — andozani belgiladi, Foydalanuvchi() — obyekt yaratdi (Dart’da new yozish shart emas). Obyekt maydonlariga nuqta (.) orqali murojaat qilinadi.

Bir sinf — ko’p obyekt

Bitta andozadan istagancha mustaqil obyekt yaratsa bo’ladi:

class Foydalanuvchi {
  String ism = "";
}

void main() {
  var a = Foydalanuvchi();
  var b = Foydalanuvchi();
  a.ism = "Farrux";
  b.ism = "Master Sherkulov";
  print(a.ism);
  print(b.ism);
}

Farrux
Master Sherkulov

a va b — mustaqil obyektlar, har biri o’z ma’lumotini saqlaydi.

Xulosa

Bu bo’limda OOP falsafasini, uning to’rt ustunini, sinf va obyekt tushunchasini hamda obyekt yaratishni (Dart’da newsiz) ko’rib chiqdik. OOP — murakkab dasturni boshqarish san’ati. Keyingi darsda sinflarga chuqurroq kirib boramiz.