Fayllar bilan ishlash — ma’lumotni dastur yopilgandan keyin ham saqlab qolish usuli. O’zgaruvchilar dastur tugashi bilan yo’qoladi, fayldagi ma’lumot esa diskda qoladi. Hisobotlar, sozlamalar, loglar — barchasi fayllarda saqlanadi. Java’da bu vazifa uchun java.io va java.nio kutubxonalari ishlatiladi.
Fayl bilan ishlash — diskdagi faylni o’qish, yaratish va yozish jarayoni. Java
File,FileWriter,Scannerva boshqa klasslar orqali bu amallarni bajaradi.
Faylga yozish — FileWriter
Faylga yozish uchun FileWriter ishlatiladi. Fayl bilan ishlash xatolik berishi mumkin, shuning uchun try-catch bilan o’raladi:
import java.io.FileWriter;
import java.io.IOException;
public class Main {
public static void main(String[] args) {
try {
FileWriter yozuvchi = new FileWriter("hisobot.txt");
yozuvchi.write("UzbekDevs hisoboti\n");
yozuvchi.write("Ball: 95\n");
yozuvchi.close();
System.out.println("Fayl yozildi");
} catch (IOException e) {
System.out.println("Xato: " + e.getMessage());
}
}
}
Fayl yozildi
FileWriter faylni yozish uchun ochdi, write matn yozdi, close esa faylni yopib, ma’lumotni diskka saqladi. Fayl bilan ishlash IOException (checked xatolik) berishi mumkin, shuning uchun ushlash majburiy.
Fayldan o’qish — Scanner
Faylni o’qish uchun Scanner qulay. U faylni qatorma-qator o’qiydi:
import java.io.File;
import java.util.Scanner;
import java.io.FileNotFoundException;
public class Main {
public static void main(String[] args) {
try {
File fayl = new File("hisobot.txt");
Scanner oquvchi = new Scanner(fayl);
while (oquvchi.hasNextLine()) {
System.out.println(oquvchi.nextLine());
}
oquvchi.close();
} catch (FileNotFoundException e) {
System.out.println("Fayl topilmadi");
}
}
}
UzbekDevs hisoboti
Ball: 95
hasNextLine() fayl tugaganini tekshiradi, nextLine() esa keyingi qatorni o’qiydi. Bu — butun faylni xavfsiz o’qishning eng keng tarqalgan naqshi.
Fayl amallari
Java fayllar ustidagi asosiy amallarni jadvalda ko’ramiz:
| Amal | Klass/metod |
|---|---|
| Yozish | FileWriter.write() |
| O’qish | Scanner.nextLine() |
| Mavjudligini tekshirish | File.exists() |
| O’chirish | File.delete() |
Fayl mavjudligini tekshirish
Fayl bilan ishlashdan oldin uning borligini tekshirish — professional yondashuv:
import java.io.File;
public class Main {
public static void main(String[] args) {
File fayl = new File("hisobot.txt");
if (fayl.exists()) {
System.out.println("Fayl mavjud, hajmi: " + fayl.length() + " bayt");
} else {
System.out.println("Fayl topilmadi");
}
}
}
Fayl mavjud, hajmi: 28 bayt
exists() fayl bor-yo’qligini tekshiradi, length() esa uning hajmini bayt bilan qaytaradi.
Xulosa
Bu bo’limda FileWriter bilan yozish, Scanner bilan o’qish, File.exists() bilan tekshirish va fayl amallarini ko’rib chiqdik. Fayllar — ma’lumotni doimiy saqlashning asosi. Xatolarni to’g’ri boshqarish va fayl bilan ishlash — professional dasturchining muhim ko’nikmalaridir.