Java Ma’lumot turlari (tiplar)

Ma’lumot turlari (tiplar) — Java’ning poydevoridagi eng muhim tushunchalardan biri. Java qat’iy tipizatsiyalangan til: har bir o’zgaruvchi aniq turga ega bo’lishi shart. Tur qiymat qancha xotira egallashini va u ustida qanday amallar bajarilishini belgilaydi.

Ma’lumot turi — qiymatning tabiatini va hajmini belgilaydigan tasnif. Java turlari ikkiga bo’linadi: primitiv (oddiy) va referens (murakkab) turlar.

Primitiv turlar

Java’da sakkizta primitiv tur bor. Eng ko’p ishlatiladiganlarini jadvalda ko’ramiz:

Primitiv turlarni amalda ko’rish

Har bir turni e’lon qilib, natijasini kuzatamiz:

public class Main {
    public static void main(String[] args) {
        int yosh = 26;
        double narx = 15000.75;
        char daraja = 'A';
        boolean faol = true;

        System.out.println("Yosh: " + yosh);
        System.out.println("Narx: " + narx);
        System.out.println("Daraja: " + daraja + ", faol: " + faol);
    }
}

Yosh: 26
Narx: 15000.75
Daraja: A, faol: true

Primitiv va referens turlar

Java turlari ikki katta guruhga bo’linadi. Farqni jadvalda ko’ramiz:

String — matn saqlaydigan eng ko’p ishlatiladigan referens tur:

public class Main {
    public static void main(String[] args) {
        String ism = "Master Sherkulov";
        System.out.println(ism.length());
    }
}

16

String primitiv emas, shuning uchun uning length() kabi metodlari bor — buni satrlar darsida batafsil ko’ramiz.

Turlarni o’tkazish (casting)

Bir turni boshqasiga aylantirish mumkin. Kichik turdan kattaga o’tish avtomatik, kattadan kichikka esa qo’lda (explicit) bo’ladi:

public class Main {
    public static void main(String[] args) {
        int a = 7;
        double b = a;           // avtomatik (int -> double)
        double c = 9.8;
        int d = (int) c;        // qo'lda (double -> int, kasr tashlanadi)
        System.out.println(b + " " + d);
    }
}

7.0 9

(int) c kasr qismini tashladi (9.8 -> 9). Bu qat’iy nazorat Java’ning aniqligini ta’minlaydi.

Xulosa

Bu bo’limda Java’ning primitiv turlarini (int, double, char, boolean), referens turlar (String) bilan farqini va type casting’ni ko’rib chiqdik. Tur — bu qiymatning pasporti. Keyingi darsda identifikator — nomlash qoidalariga o’tamiz.