Java Kirish

Bu qo’llanma — Java dasturlash tili bo’yicha to’liq amaliy yo’lboshchi. Men, Farrukh Sherkulov, siz bilan birga tilni poydevoridan tortib obyektga yo’naltirilgan dasturlash va to’plamlargacha bosqichma-bosqich olib boraman. Java — bugungi kunda korxona ilovalari, Android mobil dasturlari va yirik server tizimlarining tayanchi.

Java — 1995-yilda Sun Microsystems (keyinchalik Oracle) tomonidan yaratilgan, kompilyatsiya qilinadigan, statik tipizatsiyalangan, sof obyektga yo’naltirilgan dasturlash tili. Uning shiori — “bir marta yoz, hamma joyda ishlat”.

Nega Java?

Java’ning kuchi uning platformadan mustaqilligida. Kodingiz avval bayt-kodga kompilyatsiya qilinadi, so’ng JVM (Java Virtual Machine) uni istalgan operatsion tizimda bajaradi. Ya’ni Windows’da yozgan dasturingiz Linux yoki macOS’da o’zgartirishsiz ishlaydi. Aynan shuning uchun Java yirik banklar, davlat tizimlari va Android ilovalarida hukmron.

Java qat’iy tipizatsiyalangan — har bir o’zgaruvchining turi oldindan e’lon qilinadi. Bu boshda ko’proq kod talab qilsa-da, katta loyihalarda xatolarni oldindan ushlaydi va kodni ishonchli qiladi.

Birinchi dastur

Java’da hamma narsa sinf (class) ichida yashaydi. An’anaviy birinchi dastur quyidagicha ko’rinadi:

public class Main {
    public static void main(String[] args) {
        System.out.println("Salom, UzbekDevs!");
    }
}

Salom, UzbekDevs!

Bu kichik dasturda bir necha muhim tushuncha bor. public class Main — sinfni e’lon qiladi (fayl nomi sinf nomi bilan bir xil bo’lishi kerak). public static void main(String[] args) — dasturning boshlanish nuqtasi; ijro aynan shu yerdan boshlanadi. System.out.println — ekranga xabar chiqaradi.

Kompilyatsiya va ijro

Java kodi ikki bosqichda ishlaydi. Avval javac bilan kompilyatsiya, so’ng java bilan ijro:

javac Main.java
java Main

Salom, UzbekDevs!

javac Main.java kodni Main.class bayt-kodiga aylantirdi, java Main esa uni JVM orqali ishga tushirdi. Bu ikki bosqich Java’ning platformadan mustaqilligining kalitidir.

println va print farqi

Chiqarishda ikki asosiy metod bor. Ularni jadvalda ko’ramiz:

Amalda:

public class Main {
    public static void main(String[] args) {
        System.out.print("Master ");
        System.out.println("Sherkulov");
        System.out.println("UzbekDevs");
    }
}

Master Sherkulov
UzbekDevs

Xulosa

Kirish qismida Java nima ekanini, uning platformadan mustaqilligini, birinchi dasturning tuzilishini va kompilyatsiya jarayonini ko’rib chiqdik. Java — ishonchlilik va ko’lamlilik tili. Keyingi darsda Java’ni kompyuterga o’rnatib, ishchi muhitni sozlashga o’tamiz.