Satrlar (String) — matn bilan ishlashning asosi. Dasturlashda matn hamma joyda: foydalanuvchi ismi, xabar, fayl nomi, xatolik matni. Java’da matn String klassi orqali ifodalanadi va u boy metodlarga ega.
String — Java’da belgilar ketma-ketligini saqlaydigan referens tur.
Stringobyektlari o’zgarmas (immutable) — yaratilgach, ularning tarkibini o’zgartirib bo’lmaydi.
Satr yaratish
String obyekti odatda qo’shtirnoq ichida yoziladi:
public class Main {
public static void main(String[] args) {
String ism = "Master Sherkulov";
String salom = "Assalomu alaykum";
System.out.println(salom + ", " + ism);
}
}
Assalomu alaykum, Master Sherkulov
+ operatori satrlarni birlashtiradi (konkatenatsiya).
Foydali satr metodlari
String klassi ko’plab qulay metodlarga ega. Eng muhimlarini jadvalda ko’ramiz:
| Metod | Vazifasi |
|---|---|
length() |
uzunlikni qaytaradi |
toUpperCase() |
katta harfga o’giradi |
toLowerCase() |
kichik harfga o’giradi |
substring(a, b) |
qism satrni ajratadi |
indexOf("x") |
qayerdaligini topadi |
replace(a, b) |
almashtiradi |
trim() |
chetdagi probelni oladi |
Amalda:
public class Main {
public static void main(String[] args) {
String matn = "UzbekDevs platformasi";
System.out.println(matn.length());
System.out.println(matn.toUpperCase());
System.out.println(matn.substring(0, 9));
}
}
21
UZBEKDEVS PLATFORMASI
UzbekDevs
length() uzunlikni, toUpperCase() katta harfli nusxani, substring(0, 9) esa boshidan 9 ta belgini berdi.
Satr o’zgarmas (immutable)
Muhim tushuncha: Java’da String o’zgarmas. Metodlar asl satrni o’zgartirmaydi, balki yangi satr qaytaradi:
public class Main {
public static void main(String[] args) {
String matn = "salom";
matn.toUpperCase(); // natija saqlanmaydi!
System.out.println(matn);
String yangi = matn.toUpperCase(); // to'g'ri: natijani olamiz
System.out.println(yangi);
}
}
salom
SALOM
Diqqat: matn.toUpperCase() ni chaqirish matn ni o’zgartirmadi — natijani yangi o’zgaruvchiga olish kerak. Bu ko’p boshlovchini chalkashtiradigan nozik nuqta.
Satrlarni solishtirish
Eslatib o’tamiz: satrlarni == bilan emas, .equals() metodi bilan solishtiring:
public class Main {
public static void main(String[] args) {
String a = "Farrux";
String b = "Farrux";
System.out.println(a.equals(b));
}
}
true
.equals() matnlarning mazmunini solishtiradi. == esa xotira manzilini tekshiradi, shuning uchun matnlarda ishonchsiz.
Xulosa
Bu bo’limda String bilan satr yaratish, foydali metodlar (length, toUpperCase, substring), satrning o’zgarmasligi (immutable) va .equals() bilan solishtirishni ko’rib chiqdik. Keyingi darsda funksiyalar (metodlar) — kodni qayta ishlatishga o’tamiz.