Java Shart operatorlari. if, if-else

Shart operatorlari (if, if-else) — dasturga “aql” beradigan tushuncha. Shu paytgacha o’rgangan hamma narsa — o’zgaruvchilar, operatorlar, Boolean — aynan shu yerda birlashib, dasturning qaror qabul qilishini ta’minlaydi. Shartsiz dastur ketma-ket bajariladi; shart bilan esa u vaziyatga qarab turli yo’l tanlaydi.

Shart operatori — berilgan mantiqiy shart rost bo’lgandagina ma’lum kod blokini bajaradigan tuzilma. Java’da u if, else if va else orqali quriladi.

Oddiy if

Eng sodda shakl — agar shart rost bo’lsa, blok bajariladi:

public class Main {
    public static void main(String[] args) {
        int yosh = 20;
        if (yosh >= 18) {
            System.out.println("Siz voyaga yetgansiz");
        }
    }
}

Siz voyaga yetgansiz

Shart dumaloq qavs ( ) ichida, bajariladigan blok esa jingalak qavs { } ichida yoziladi.

if-else

else shart rost bo’lmagan holatni ushlaydi:

public class Main {
    public static void main(String[] args) {
        int yosh = 15;
        if (yosh >= 18) {
            System.out.println("Kirish ruxsat etildi");
        } else {
            System.out.println("Kechirasiz, yoshingiz yetarli emas");
        }
    }
}

Kechirasiz, yoshingiz yetarli emas

Shart yolg’on bo’lgani uchun dastur else blokini bajardi.

if-else if-else

Ko’p variantli qarorlar uchun else if ishlatiladi. Shartlar yuqoridan pastga tekshiriladi va birinchi rost topilgani bajariladi:

public class Main {
    public static void main(String[] args) {
        int ball = 85;
        if (ball >= 90) {
            System.out.println("A'lo");
        } else if (ball >= 70) {
            System.out.println("Yaxshi");
        } else if (ball >= 50) {
            System.out.println("Qoniqarli");
        } else {
            System.out.println("Qoniqarsiz");
        }
    }
}

Yaxshi

ball 85 bo’lgani uchun birinchi shart yolg’on, ikkinchisi rost — shu blok bajarilib, tekshiruv to’xtadi. Shartlarni qattiqroqdan yumshoqroqqa joylash muhim.

Qisqa (ternar) shart

Java bir qatorli shartni ham qo’llab-quvvatlaydi — bu qiymat tanlashda qulay:

public class Main {
    public static void main(String[] args) {
        int yosh = 20;
        String holat = (yosh >= 18) ? "voyaga yetgan" : "voyaga yetmagan";
        System.out.println(holat);
    }
}

voyaga yetgan

Bu shakl shart ? rost_natija : yolg'on_natija tarzida o’qiladi. Ternar operator kodni ixcham qiladi, ammo murakkab holatlarda oddiy if o’qilroq.

Xulosa

Bu bo’limda if, else if, else va qisqa ternar shartni — dasturga qaror qabul qilishni o’rgatdik. Shart operatori — dastur mantig’i va moslashuvchanligining asosi. Keyingi darsda switch — ko’p tarmoqli tanlash operatoriga o’tamiz.