Java Metod (Sinf/Class)

Metod (sinf ichida) — obyektning “nima qila olishini” belgilaydigan xatti-harakat. Agar maydonlar obyektning ma’lumotini ifodalasa, metodlar shu ma’lumot ustida amal bajaradi. Aynan metodlar tufayli obyekt jonli, faol birlikka aylanadi.

Metod — sinfga tegishli funksiya bo’lib, o’sha sinf obyektining maydonlariga bevosita murojaat qila oladi va ular ustida amal bajaradi.

Ma’lumotni o’zgartiradigan metod

Metod obyektning o’z maydonlarini o’qishi ham, o’zgartirishi ham mumkin:

class Hisob {
    int balans = 0;

    void toldirish(int summa) {
        balans += summa;
    }

    void korsat() {
        System.out.println("Balans: " + balans);
    }
}

public class Main {
    public static void main(String[] args) {
        Hisob h = new Hisob();
        h.toldirish(500);
        h.toldirish(300);
        h.korsat();
    }
}

Balans: 800

toldirish metodi obyektning balans maydonini o’zgartirdi. Metod ichida balans deb yozganda, u aynan chaqirilgan obyektning maydonini bildiradi.

Qiymat qaytaruvchi metod

Metod return orqali natija qaytarishi mumkin — xuddi oddiy funksiya kabi:

class Kvadrat {
    int tomon;

    int yuza() {
        return tomon * tomon;
    }
}

public class Main {
    public static void main(String[] args) {
        Kvadrat k = new Kvadrat();
        k.tomon = 5;
        System.out.println("Yuza: " + k.yuza());
    }
}

Yuza: 25

yuza() metodi tomon maydoniga tayanib hisob-kitob qildi va natijani qaytardi.

this kalit so’zi

Har bir metod ichida this degan maxsus ishora mavjud — u chaqirilgan obyektning o’ziga ishora qiladi. U ayniqsa parametr nomi maydon nomi bilan bir xil bo’lganda kerak:

class Talaba {
    int ball;

    void ornat(int ball) {
        this.ball = ball;   // this.ball — maydon, ball — parametr
    }
}

public class Main {
    public static void main(String[] args) {
        Talaba t = new Talaba();
        t.ornat(90);
        System.out.println("Ball: " + t.ball);
    }
}

Ball: 90

this.ball obyektning maydonini, oddiy ball esa parametrni bildiradi. this chalkashlikni bartaraf etadi va Java kodida juda ko’p ishlatiladi.

static va oddiy metod

Nozik farq: static metod obyektsiz, to’g’ridan-to’g’ri sinf nomi bilan chaqiriladi; oddiy metod esa obyekt orqali. main metodi static, chunki dastur boshlanganda hali obyekt yo’q. Oddiy metodlar (masalan, toldirish) esa obyekt yaratilgach chaqiriladi — ular obyekt ma’lumotiga bog’liq.

Xulosa

Bu bo’limda metodlar bilan obyekt ma’lumotini o’zgartirish va o’qish, qiymat qaytaruvchi metodlar, this kalit so’zi va static metod farqini ko’rib chiqdik. Metodlar — obyektni jonli qiladigan xatti-harakat. Keyingi darsda konstruktorlar — obyektni yaratish paytida sozlashga o’tamiz.