Java Massiv

Massiv (array) — bir turdagi bir necha qiymatni ketma-ket, bitta nom ostida saqlaydigan tuzilma. Yuzta talaba bahosini yuzta alohida o’zgaruvchida saqlash o’rinsiz; ularni bitta massivda saqlab, sikl bilan qayta ishlaymiz. Massiv — dasturlashdagi eng asosiy ma’lumot tuzilmasi.

Massiv — bir xil turdagi, aniq uzunlikdagi elementlar to’plami. Java’da massiv obyekt sifatida yaratiladi va uzunligi belgilangandan so’ng o’zgarmaydi. Indeks noldan boshlanadi.

Massiv e’lon qilish

Java’da massiv tur[] nom shaklida e’lon qilinadi va qiymatlar bilan to’ldiriladi:

public class Main {
    public static void main(String[] args) {
        int[] ballar = {85, 92, 78, 90, 65};
        System.out.println("Birinchi: " + ballar[0]);
        System.out.println("Uchinchi: " + ballar[2]);
        System.out.println("Uzunligi: " + ballar.length);
    }
}

Birinchi: 85
Uchinchi: 78
Uzunligi: 5

Diqqat: ballar[0] — birinchi element (indeks noldan boshlanadi). ballar.length — massiv uzunligini beradi (qavssiz, chunki bu xususiyat).

Elementni o’zgartirish

Massiv elementiga indeks orqali yangi qiymat berish mumkin:

public class Main {
    public static void main(String[] args) {
        int[] sonlar = {10, 20, 30};
        sonlar[1] = 99;
        System.out.println(sonlar[0] + " " + sonlar[1] + " " + sonlar[2]);
    }
}

10 99 30

Massiv bo’ylab yurish

Massivning haqiqiy kuchi sikl bilan birlashganda namoyon bo’ladi. for-each bilan barcha elementlarni jamlaymiz:

public class Main {
    public static void main(String[] args) {
        int[] ballar = {85, 92, 78, 90, 65};
        int yigindi = 0;
        for (int ball : ballar) {
            yigindi += ball;
        }
        System.out.println("Yig'indi: " + yigindi);
        System.out.println("O'rtacha: " + yigindi / ballar.length);
    }
}

Yig'indi: 410
O'rtacha: 82

Bu naqsh — massivni aylanib chiqib, qiymatlarni jamlash — dasturlashda cheksiz ko’p uchraydi.

Belgilangan hajmli massiv

Massivni qiymatsiz, faqat hajm bilan ham e’lon qilish mumkin. Bunda elementlar standart qiymat (int uchun 0) bilan to’ladi:

public class Main {
    public static void main(String[] args) {
        int[] arr = new int[3];   // uch elementli, hammasi 0
        arr[0] = 5;
        arr[1] = 10;
        System.out.println(arr[0] + " " + arr[1] + " " + arr[2]);
    }
}

5 10 0

new int[3] uch elementli massiv yaratdi, uchinchi element o’zgartirilmagani uchun standart 0 bo’lib qoldi.

Ko’p o’lchamli massiv

Massiv ichida massiv — jadval (matritsa) hosil qiladi:

public class Main {
    public static void main(String[] args) {
        int[][] jadval = {{1, 2, 3}, {4, 5, 6}};
        System.out.println(jadval[1][2]);   // ikkinchi qator, uchinchi ustun
    }
}

6

Xulosa

Bu bo’limda massiv e’lon qilish, indekslash (noldan), length, for-each bilan aylanib chiqish, new bilan hajmli massiv va ko’p o’lchamli massivni ko’rib chiqdik. Massiv — ko’p ma’lumot bilan ishlashning poydevori. Keyingi darsda satrlar — matn bilan ishlashga o’tamiz.