Massiv (array) — bir turdagi bir necha qiymatni bitta nom ostida saqlaydigan tuzilma. Kotlin’da massiv va ro’yxatlar (List) bilan ishlash juda qulay. Ko’p ma’lumotni birgalikda saqlash va sikl bilan qayta ishlash uchun ular ishlatiladi.
Array / List — Kotlin’da bir necha qiymatni saqlaydigan tuzilmalar.
Array— qat’iy hajmli,Listesa moslashuvchan to’plam. Indeks noldan boshlanadi.
Massiv yaratish
Kotlin’da massiv arrayOf bilan yaratiladi:
fun main() {
val ballar = arrayOf(85, 92, 78, 90, 65)
println("Birinchi: ${ballar[0]}")
println("Uchinchi: ${ballar[2]}")
println("Uzunligi: ${ballar.size}")
}
Birinchi: 85
Uchinchi: 78
Uzunligi: 5
arrayOf(...) massiv yaratdi. ballar[0] — birinchi element (indeks noldan), size — uzunlikni beradi.
Ro’yxatlar — List
Amaliyotda ko’proq List ishlatiladi. listOf o’zgarmas, mutableListOf o’zgaruvchan ro’yxat yaratadi:
fun main() {
val mahsulotlar = mutableListOf("telefon", "noutbuk")
mahsulotlar.add("smart soat") // qo'shish
mahsulotlar[0] = "planshet" // o'zgartirish
println(mahsulotlar)
}
[planshet, noutbuk, smart soat]
mutableListOf o’zgaruvchan ro’yxat — add bilan qo’shish, indeks bilan o’zgartirish mumkin. listOf esa o’zgarmas (faqat o’qiladigan).
Massiv bo’ylab yurish
Massiv yoki ro’yxatni for bilan aylanib chiqamiz. Barcha ballar yig’indisini hisoblaymiz:
fun main() {
val ballar = arrayOf(85, 92, 78, 90, 65)
var yigindi = 0
for (ball in ballar) {
yigindi += ball
}
println("Yig'indi: $yigindi")
println("O'rtacha: ${yigindi / ballar.size}")
}
Yig'indi: 410
O'rtacha: 82
for (ball in ballar) har elementni navbatma-navbat berdi. Bu naqsh dasturlashda cheksiz ko’p uchraydi.
Foydali metodlar
Kotlin to’plamlar uchun kuchli metodlar beradi. Ularni jadvalda ko’ramiz:
| Metod | Vazifasi |
|---|---|
size |
elementlar soni |
add() |
element qo’shadi (mutable) |
contains() |
bor-yo’qligini tekshiradi |
sum() |
yig’indisini hisoblaydi |
filter() |
shart bo’yicha ajratadi |
map() |
har elementni o’zgartiradi |
Xulosa
Bu bo’limda arrayOf massiv, listOf/mutableListOf ro’yxatlar, for bilan aylanish va foydali metodlarni ko’rib chiqdik. Kotlin’da to’plamlar bilan ishlash qulay. Keyingi darsda satrlar bilan ishlashga o’tamiz.