Kotlin OOP

Obyektga yo’naltirilgan dasturlash (OOP) — dasturlashda tub burilish nuqtasi. Kotlin — sof obyektga yo’naltirilgan til. OOP ma’lumot va u ustidagi amallarni bitta yaxlit birlikka — obyektga jamlaydi. Android ilovalari to’liq OOP asosida quriladi.

OOP — dasturni real dunyodagi obyektlar ko’rinishida modellashtiradigan paradigma. Uning to’rt ustuni bor: enkapsulatsiya, merosxo’rlik, polimorfizm va abstraksiya.

OOP nima uchun kerak?

Tasavvur qiling, foydalanuvchini dasturda ifodalash kerak. Protsedurali yondashuvda uning ismi, yoshi alohida o’zgaruvchilarda, harakatlari esa alohida funksiyalarda bo’lardi — hammasi sochilib ketadi. OOP esa bularni bitta Foydalanuvchi birligiga jamlaydi: ma’lumot va xatti-harakat bir joyda.

To’rt ustun

OOP ni ushlab turadigan to’rt tamoyilni jadvalda ko’ramiz:

Bularning har birini keyingi darslarda alohida chuqur o’rganamiz.

Birinchi sinf va obyekt

OOP markazida ikki tushuncha: sinf — andoza, obyekt — shu andozadan yaratilgan nusxa:

class Foydalanuvchi {
    var ism = ""
    var yosh = 0
}

fun main() {
    val u = Foydalanuvchi()   // obyekt yaratdik
    u.ism = "Master Sherkulov"
    u.yosh = 30
    println("${u.ism}, ${u.yosh} yosh")
}

Master Sherkulov, 30 yosh

class Foydalanuvchi — andozani belgiladi, Foydalanuvchi() — obyekt yaratdi (Kotlin’da new yozish shart emas). Obyekt maydonlariga nuqta (.) orqali murojaat qilinadi.

Bir sinf — ko’p obyekt

Bitta andozadan istagancha mustaqil obyekt yaratsa bo’ladi:

class Foydalanuvchi {
    var ism = ""
}

fun main() {
    val a = Foydalanuvchi()
    val b = Foydalanuvchi()
    a.ism = "Farrux"
    b.ism = "Master Sherkulov"
    println(a.ism)
    println(b.ism)
}

Farrux
Master Sherkulov

a va b — mustaqil obyektlar, har biri o’z ma’lumotini saqlaydi.

Xulosa

Bu bo’limda OOP falsafasini, uning to’rt ustunini, sinf va obyekt tushunchasini hamda obyekt yaratishni (Kotlin’da newsiz) ko’rib chiqdik. OOP — murakkab dasturni boshqarish san’ati. Keyingi darsda obyekt va sinflarga chuqurroq kirib boramiz.