Ma’lumotni ko’rsatish — JavaScript’da natijani foydalanuvchiga yetkazishning turli usullari. Til bir necha xil chiqarish vositasini beradi va har biri o’z vaziyatiga mos keladi: konsolga chiqarish, sahifaga yozish, ogohlantirish oynasi yoki element ichini o’zgartirish.
Ko’rsatish (output) — dastur natijasini foydalanuvchiga yoki dasturchiga yetkazish jarayoni. JavaScript’da bu
console.log,document.write,alertvainnerHTMLorqali amalga oshiriladi.
console.log — dasturchi uchun
console.log natijani brauzer konsoliga chiqaradi. U foydalanuvchiga ko’rinmaydi — asosan xatolarni izlash (debugging) uchun ishlatiladi:
let ism = "Master Sherkulov";
console.log("Foydalanuvchi:", ism);
console.log(10 + 5);
Foydalanuvchi: Master Sherkulov
15
console.log bir necha qiymatni vergul bilan ajratib qabul qiladi va ularni orasiga probel qo’yib chiqaradi. Bu dasturchining eng ko’p ishlatadigan quroli.
Chiqarish usullari
To’rt asosiy ko’rsatish usulini jadvalda solishtiramiz:
| Usul | Qayerga chiqadi | Kimga mo’ljallangan |
|---|---|---|
console.log |
konsolga | dasturchiga |
document.write |
sahifaga | test uchun |
alert |
ogohlantirish oynasiga | foydalanuvchiga |
innerHTML |
HTML element ichiga | foydalanuvchiga |
alert — ogohlantirish oynasi
alert foydalanuvchiga qalqib chiquvchi oyna orqali xabar ko’rsatadi:
alert("Xush kelibsiz, UzbekDevs!");
[Ogohlantirish oynasi: Xush kelibsiz, UzbekDevs!]
alert dasturni to’xtatib, foydalanuvchi “OK” bosgunicha kutadi. Shuning uchun uni ehtiyotkorlik bilan ishlating — tez-tez chiqsa, foydalanuvchini bezdiradi.
innerHTML — element ichini o’zgartirish
Eng kuchli va zamonaviy usul — sahifadagi biror elementni topib, uning ichidagi ma’lumotni o’zgartirish. Buning uchun avval elementni topamiz, so’ng innerHTML orqali yozamiz:
document.getElementById("natija").innerHTML = "Salom, Farrux!";
Bu kod id="natija" bo’lgan HTML elementini topib, uning ichini "Salom, Farrux!" matni bilan almashtiradi. Aynan shu usul zamonaviy veb-ilovalarda ma’lumotni dinamik yangilashda ishlatiladi — masalan, foydalanuvchi tugma bosganda natijani ko’rsatish.
document.write — ehtiyotkorlik bilan
document.write matnni to’g’ridan-to’g’ri sahifaga yozadi:
document.write("<h2>UzbekDevs platformasi</h2>");
UzbekDevs platformasi
Diqqat: document.write sahifa yuklanib bo’lgach chaqirilsa, butun sahifa tarkibini o’chirib yuboradi. Shuning uchun u faqat oddiy sinovlar uchun mos; real loyihalarda innerHTML afzal ko’riladi.
Xulosa
Bu bo’limda ma’lumotni ko’rsatishning to’rt usulini — console.log (dasturchiga), alert (ogohlantirish), innerHTML (element ichi) va document.write (sahifaga) — ko’rib chiqdik. Har biri o’z o’rnida ishlatiladi; zamonaviy ishda console.log va innerHTML yetakchi. Keyingi darsda JavaScript sintaksisiga o’tamiz.