Taqqoslash (mantiqiy) operatorlar — dasturga qaror qabul qilish uchun asos beradi. Har bir shart, har bir tekshiruv ikki qiymatga tayanadi: rost (true) yoki yolg’on (false). Foydalanuvchi tizimga kirganmi, son kattami, matn mos keladimi — barchasi shu ikki holat orqali hal qilinadi.
Taqqoslash operatori — ikki qiymatni solishtirib, mantiqiy natija (
trueyokifalse) qaytaradigan operator. JavaScript’da ular shartlar va sikllarning asosidir.
Taqqoslash operatorlari
Asosiy taqqoslash operatorlarini jadvalda ko’rib chiqamiz:
| Operator | Ma’nosi | Misol | Natija |
|---|---|---|---|
== |
teng (tur o’giriladi) | 5 == "5" |
true |
=== |
qat’iy teng (tur bilan) | 5 === "5" |
false |
!== |
qat’iy teng emas | 5 !== "5" |
true |
> |
katta | 8 > 5 |
true |
< |
kichik | 3 < 2 |
false |
== va === farqi
JavaScript’ning eng muhim noziklik — == va === orasidagi farq. Buni yaxshi tushunmaslik ko’p xatolarga sabab bo’ladi:
console.log(5 == "5"); // qiymat teng
console.log(5 === "5"); // tur boshqa
console.log(0 == false); // tur o'giriladi
console.log(0 === false); // tur boshqa
true
false
true
false
== turlarni avtomatik o’giradi, shuning uchun 5 va "5" ni teng deb biladi. === esa ham qiymat, ham tur bir xil bo’lishini talab qiladi. Amaliyotda doim === ishlating — bu kutilmagan natijalarning oldini oladi.
Mantiqiy operatorlar
Bir necha shartni birlashtirish uchun &&, ||, ! ishlatiladi:
let yosh = 26;
let faol = true;
console.log(yosh > 18 && faol); // ikkalasi ham rost
console.log(yosh > 30 || faol); // kamida bittasi rost
console.log(!faol); // teskarisiga
true
true
false
&& — barchasi rost bo’lsagina rost; || — kamida bittasi rost bo’lsa rost; ! — teskarisiga o’giradi.
Rostga va yolg’onga o’xshash qiymatlar
JavaScript’da har qanday qiymatni mantiqiy kontekstda tekshirish mumkin. Bo’sh qiymatlar (0, "", null, undefined) — yolg’onga o’xshash, qolganlari rostga o’xshash:
console.log(Boolean(0));
console.log(Boolean(""));
console.log(Boolean("UzbekDevs"));
console.log(Boolean(42));
false
false
true
true
Bu xususiyat amaliyotda qulay: if (ism) deb yozish kifoya — bo’sh bo’lsa false sifatida qaraladi.
Xulosa
Bu bo’limda taqqoslash operatorlarini, == va === orasidagi muhim farqni, mantiqiy &&/||/! ni va qiymatlarning rost/yolg’onga o’xshashligini ko’rib chiqdik. Eng muhim eslatma: doim === ishlating. Keyingi darsda shart operatorlari — if...else ga o’tamiz.