JavaScript O'zgaruvchilar

O’zgaruvchilar — dasturlashning eng bazaviy tushunchasi. Har qanday ma’lumot — foydalanuvchi ismi, mahsulot narxi, hisob natijasi — o’zgaruvchida saqlanadi. JavaScript’da o’zgaruvchi e’lon qilishning uch usuli bor: var, let va const. Bu darsda umumiy tasavvur hosil qilamiz.

O’zgaruvchi — xotirada ma’lumot saqlaydigan nomlangan idish. JavaScript dinamik tipizatsiyalangan — o’zgaruvchi turi qiymatga qarab avtomatik aniqlanadi.

E’lon qilishning uch usuli

JavaScript’da o’zgaruvchi e’lon qilishning uch kalit so’zini jadvalda solishtiramiz:

Zamonaviy JavaScript’da var deyarli ishlatilmaydi; uning o’rniga let va const keladi.

O’zgaruvchi yaratish

O’zgaruvchi e’lon qilib, unga qiymat beramiz:

let ism = "Master Sherkulov";
let yosh = 30;
let faol = true;

console.log(ism);
console.log(yosh);

Master Sherkulov
30

Diqqat: JavaScript’da turni oldindan yozish shart emas. ism matn, yosh son, faol mantiqiy qiymat — turni til o’zi qiymatga qarab aniqlaydi. Bu dinamik tipizatsiya deb ataladi.

Qiymatni o’zgartirish

let bilan e’lon qilingan o’zgaruvchining qiymatini istagancha o’zgartirish mumkin:

let mahsulot = "Telefon";
console.log(mahsulot);
mahsulot = "Noutbuk";   // yangi qiymat
console.log(mahsulot);

Telefon
Noutbuk

Yangi qiymat berilganda eskisi yo’qoladi. Bu — o’zgaruvchining tabiati.

Bir necha o’zgaruvchi va nomlash

Bir necha o’zgaruvchini e’lon qilish va ularni mazmunli nomlash muhim. JavaScript’da odatda camelCase uslubi ishlatiladi:

let foydalanuvchiIsmi = "Farrux";
let mahsulotNarxi = 15000;
console.log(foydalanuvchiIsmi + ": " + mahsulotNarxi);

Farrux: 15000

foydalanuvchiIsmi kabi nom x yoki a dan ancha aniqroq. Nom qo’yishga vaqt ajrating — bu kodni o’qishni osonlashtiradi. Nom harf, $ yoki _ bilan boshlanadi, raqam bilan boshlanmaydi.

Xulosa

Bu bo’limda o’zgaruvchi e’lon qilishning uch usulini (var, let, const), dinamik tipizatsiyani, qiymatni o’zgartirishni va camelCase nomlashni ko’rib chiqdik. Keyingi darsda let ni chuqurroq — uning ko’lami va xususiyatlarini o’rganamiz.