O’zgarmas (const) — bir marta belgilangach, qayta o’zgartirib bo’lmaydigan qiymat e’lon qilish usuli. Ba’zi qiymatlar tabiatan doimiy bo’ladi: pi soni, soliq stavkasi, konfiguratsiya sozlamalari. Ularni const qilish tasodifan o’zgartirib yuborishdan himoya qiladi va kod maqsadini aniqroq ifodalaydi.
const — o’zgarmas (constant) qiymat e’lon qiluvchi kalit so’z. Uning qiymati e’lon paytida beriladi va keyinchalik qayta o’zlashtirib bo’lmaydi.
const e’lon qilish
const bilan e’lon qilingan qiymatni o’zgartirishga urinish xatoga olib keladi:
const PI = 3.14159;
const KUNLAR = 7;
console.log("Pi: " + PI);
console.log("Haftada " + KUNLAR + " kun");
Pi: 3.14159
Haftada 7 kun
Agar keyin PI = 3; deb yozsangiz, JavaScript “Assignment to constant variable” degan xato beradi. Aynan shu himoya const ning asosiy foydasidir.
const, let, var solishtiruvi
Uch kalit so’zning farqini jadvalda ko’ramiz:
| Xususiyat | const |
let |
var |
|---|---|---|---|
| Qayta o’zlashtirish | mumkin emas | mumkin | mumkin |
| Ko’lam | blok | blok | funksiya |
| E’londa qiymat | majburiy | ixtiyoriy | ixtiyoriy |
Amaliy qoida: avval const ishlating, agar qiymat o’zgarishi kerak bo’lsagina let ga o’ting. Bu kodni xavfsizroq qiladi.
Diqqat: massiv va obyekt
Nozik nuqta: const bilan e’lon qilingan massiv yoki obyektning ichini o’zgartirish mumkin, faqat uni butunlay yangisiga almashtirib bo’lmaydi:
const royxat = ["telefon", "noutbuk"];
royxat.push("smart soat"); // ichini o'zgartirish — mumkin
console.log(royxat);
[ 'telefon', 'noutbuk', 'smart soat' ]
push massivga element qo’shdi va bu ruxsat etildi, chunki massivning o’zi (uning manzili) o’zgarmadi — faqat ichidagi ma’lumot yangilandi. Ammo royxat = [] deb butunlay almashtirsangiz, xato yuzaga keladi.
Qachon const, qachon let?
Amaliyotdagi tanlov oddiy: qiymat dastur davomida o’zgarmasa — const (masalan, konfiguratsiya, doimiy sozlamalar); o’zgarsa — let (masalan, hisoblagich, to’planadigan yig’indi). Aksariyat o’zgaruvchilar aslida o’zgarmaydi, shuning uchun const ko’proq ishlatiladi.
Xulosa
Bu bo’limda const bilan o’zgarmas qiymat e’lon qilish, uning let va var dan farqi, massiv/obyekt bilan nozik xususiyati va tanlov qoidasini ko’rib chiqdik. Doimiy qiymat uchun doim const ishlating. Keyingi darsda operatorlar — qiymatlar ustidagi amallarga o’tamiz.